Buraburador

The Last Hours

2012-01-21T15:36:00.002+08:00

By Stephen Dunn

There's some innocence left,
and these are the last hours of an empty afternoon
at the office, and there's the clock
on the wall, and my friend Frank
in the adjacent cubicle selling himself
on the phone.
I'm twenty-five, on the shaky
ladder up, my father's son, corporate,
clean-shaven, and I know only what I don't want,
which is almost everything I have.
A meeting ends.
Men in serious suits, intelligent men
who've been thinking hard about marketing snacks,
move back now to their window offices, worried
or proud. The big boss, Horace,
had called them in to approve this, reject that—
the big boss, a first-name, how's-your-family
kind of assassin, who likes me.
It's 1964.
The sixties haven't begun yet. Cuba is a larger name
than Vietnam. The Soviets are behind
everything that could be wrong. Where I sit
it's exactly nineteen minutes to five. My phone rings.
Horace would like me to stop in
before I leave. Stop in. Code words,
leisurely words, that mean now.
Would I be willing
to take on this? Would X's office, who by the way
is no longer with us, be satisfactory?
About money, will this be enough?
I smile, I say yes and yes and yes,
but—I don't know from what calm place
this comes—I'm translating
his beneficence into a lifetime, a life
of selling snacks, talking snack strategy,
thinking snack thoughts.
On the elevator down
it's a small knot, I'd like to say, of joy.
That's how I tell it now, here in the future,
the fear long gone.
By the time I reach the subway it's grown,
it's outsized, an attitude finally come round,
and I say it quietly to myself, I quit,
and keep saying it, knowing I will say it, sure
of nothing else but.

From 'What Goes On: Selected and New Poems 1995-2009'

Budhi bato ulan

2011-12-26T07:59:00.001+08:00

Ni Miguel Paolo Celestial

Pumapatak ang ulan sa bato,
dumudulas sa budhi.
Bumabagsak ang ulan sa budhi,
nabibiyak ang bato.

Pumapatak ang ulan sa budhi,
dumudulas sa bato.
Bumabagsak ang ulan sa bato,
nabibiyak ang budhi.

Tikbalang sa Daan

2011-12-18T13:57:00.006+08:00

Ni Miguel Paolo Celestial

Bumaba ka sa gitna ng kalsada
dahil nagkamali ka ng sakay ng dyip.
Ikaw na lamang ang natira sa biyahe
nang napansin mong iba na ang ruta.
Para kang nagising sa panaginip,
walang tiwala sa sarili.

Nag-aalala kang baka may nakasunod
kanina mula sa safehouse, kahit na makailang
beses mong pinagpag ang iyong daan:
tatlong ulit bumalik sa tindahan sa kanto,
dalawa sa may talyer, at isa sa sakayan.

Tatawid ka na sana kung di ka sinalubong
ng umuungol na trak. Wala kang kasama sa kalye,
pero nangangamba kang isuplong kahit ng dilim.

Di dapat umabot ng ilang oras ang miting
ngunit kailangan pag-usapan ang pagkakahuli ng kasama.
At habang nililinaw ang mga suspetsa, ang oras at lugar,
doon mo lang narinig ang tunay niyang pangalan,
lumusot sa bumibigat na lambat ng mga salita.
Tumakas tangay ang liwanang ng buwan.
Namumutla na ang namumula't namumugtong mata.

Biglang lumitaw sa iyong isip ang eksena ng pagdakip:
sa palengke, sa dinadayong beerhouse,
sa eskinitang di inaasahang magbubulgar ng lihim.
Nilulon ng agam-agam ang iyong landas pauwi:

ang pasikot-sikot sa nakagawiang kalsada,
ang pag-iwas at pagtagos sa karaniwang daan.
Pagdating mo sa tarangkahan ng inuupahang
apartment, di na magkasya ang susi.
Tumalikod ka upang harapin ang umaga.
Di mo na makilala ang iyong sarili.

The Blue Wind-Flowers

2011-12-11T16:00:00.001+08:00

By Tomas Tranströmer

To be spell-bound – nothing's easier. It's one of the oldest tricks of the soil and springtime: the blue wind-flowers. They are in a way unexpected. They shoot up out of the brown rustle of last year in overlooked places where one's gaze never pauses. They glimmer and float, yes, float, and that comes from their colour. That sharp violet-blue now weighs nothing. Here is ecstasy, but low-voiced. "Career" – irrelevant! "Power" and "publicity" – ridiculous! They must have laid on a great reception up in Nineveh, with pompe and "Trompe up!". Raising the rafters. And above all those brows the crowning crystal chandeliers hung like glass vultures. Instead of such an over-decorated and strident cul-de-sac, the wind-flowers open a secret passage to the real celebration, which is quiet as death.

Translated by Robin Fulton

Slow Music

2011-11-24T09:04:00.003+08:00

By Tomas Tranströmer

The building is closed. The sun crowds in through the windows
and warms up the surface of desks
that are strong enough to take the load of human fate.

We are outside, today, on the long wide slope.
Many wear dark clothes. You can stand in the sun with your eyes shut
and feel yourself being slowly blown forward.

I come down to the water too seldom. But here I am now,
among large stones with peaceful backs.
Stones that slowly migrated backward up out of the waves.

Translated by Robin Fulton

Scheherazade

2011-09-19T00:15:00.002+08:00

By Richard Siken

Tell me about the dream where we pull the bodies out of the lake
and dress them in warm clothes again.
How it was late, and no one could sleep, the horses running
until they forget that they are horses.
It's not like a tree where the roots have to end somewhere,
it's more like a song on a policeman's radio,
how we rolled up the carpet so we could dance, and the days
were bright red, and every time we kissed there was another apple
to slice into pieces.
Look at the light through the windowpane. That means it's noon, that means
we're inconsolable.
Tell me how all this, and love too, will ruin us.
These, our bodies, possessed by light.
Tell me we'll never get used to it.

From 'Crush'

De Lata

2011-09-06T15:45:00.003+08:00

Ni Enrique S. Villasis

1.

10 AM

I hate this gene.

May sakit ako sa puso na minana pa sa aking nuno na nasa buwan na ngayon. Hindi sa takot akong mamatay, nakakaburat lang ‘tong komplikasyon. Bawal ang orgasm kaya bawal ang sex. Bawal din ang magtikol.

Kagabi palabas sa Channel 3 ang firs bold movie ni Tweety Cervantes. Nagawa niyang maghubad dahil hindi nagningning sa pagpapatwetums. Unang labas pa lang niya sa komeding “Togatoktoktoktoks” alam ko na wala na siyang ibang paglalagyan kundi ang paglalantad ng katawan. Sinundan pa ng teenage suspense-thriller flick na “Summer sa Bahay na Pula”, ganundin ang nangyari sa kanya – nagmukhang ekstra lang sa pelikula na ang tanging alam gawin ay magpakyut habang tinatadtad ng pino. Nakatlo na rin siya ng love team pero lagapak naman. Ang mga nakapareha niya sumikat nang iwan ang tambalan nila. Mahal lang talaga siya ng TV network na nagpasikat sa kanya kaya hindi nawawalan ng project. Produkto kasi ng “Artista Quest sa TV”. “Super Female Idol” pa nga ang binansag sa kanya, pero hindi kinagat ng masa. Kung tutuusin wala siyang star appeal para maging isang ganap na artista. Kahit pagkanta nasisintunado pa siya. Kahit pagsayaw nagkakamali ang kanya mga paa. Ang tanging ipagmamayabang niya ay ang kanyang kagandahan. Klasikal na Pilipina ang kanyang kagandahan. Tamang timpla ng kulay ng balat -hindi maputi gaya ng labanos, hindi ganun ka-tan gaya ng tanso. Tamang tama lang. Mga kakalibre ni Tweety ay sila Gloria Diaz, Melanie Marquez, Jacklyn Jose, Rio Diaz, Miriam Quiambao, Precious Quigaman, Delilah Santos, Stephanie Araneta, at Isabel Alvarez. Isa pang puwedeng ipagmalaki niya’y ang katawang ipinaglihi sa diyosa ng kagandahan. Sinong hindi maakit sa 37-24-36 na vital statistic? Tuod marahil. Kaya nang lumabas siya sa first issue ng “Basement”, na isang men’s magazine, nagkagulo ang lahat. Ito ang unang paglabas ni Tweety na naka-topless. Daring ko sa daring. Nagpaalam na siya sa pagiging wholesome. Pinasok na niya ang de-latang mundo ng show business.

To dream. To believe. To survive. Kailangang maghubad.

Dalawang oras kong pinagpantasyahan ang kadiyosahan ni Tweety. Dalawang oras na iniisip na ako ang kanyang karomansa. Ang mga labi niya sa labi ko, gumagawa ng ritmo ng pagnanasa. Dila sa dila. Hinahawakan ko ang kanyang kamay, at hindi ko pinakakawalaan. Tuloy sa pag-indayog. Tuloy sa mainit na pagtatalik.

Bad trip nga lang, bawal ang orgasm.

6 PM

Ginising ako ng init. Tatlong oras lang ang tulog ko. Binasa ng pawis ang sheet ng kama. Hindi ko nagawang kumain bago matulog, kaya walang panaginip. Kakaiba ang mga pagkain, dream inducer kung minsan. Ang laman ng ref puro de-lata. Iniisip ko kung may kuwenta pa ang ref kung ang laman nama’y puro binuro sa loob ng metal.

Sana may de-latang panaginip.

1 AM

Kakaiba ang ihip ng hangin. Naging presko na ang paligid. Balak ko nang bumili ng air-con sa susunod na buwan, pero ipagpapaliban ko muna. Pasumpong-sumpong lang naman ang init. Parang si Mommy, pasumpong-sumpong lang kung tumawag. Nagtatanong lang kung may trabaho na ako. Madalas kong isagot, nagbibilang ng lata.

Puro mga outsourcing na lang ang trabaho dito. Mga magsasaka natotoo na ring mag-Ingles kaya wala nang nagtatanim ng bigas. Angkat na lang galing sa Timor Republic. Imbes na araro, telepono ang hawak nila. Kadalasang kliyente nila mga Vietnamese na nagtatanong kung paano magtanim ng pinakamasarap na bigas.

Madalas sabihin ni Mommy, daig pa ako ng mga magsasaka. Madalas kong idahilan, ayokong maging alipin ng de-latang hanapbuhay.

- Itanim mo ‘yang mga lata at kung lumago, anihin mo at ibenta sa San Cristobal Tin. Ang madalas isagot niya sa pagdadahilan ko. Ibaba ko ang telepono, at i-hahang. Nakahang siya magdamag. Nakahang siya hanggang maisipan kong hindi na ulit tatawag si Mommy.

10 PM

Isang beach resort.

Hindi Boracay. Hindi Anilao. Hindi sa Pilipinas.

Malalaki ang mga along humahalik sa puting dalampasigan. Sumasayaw ang mga puno ng niyog sa ritmo ng hanging Habagat. Paraiso. Unang pumasok sa isip ko.

Nakalantad ang hubad na katawan ni Tweety. Niroromansa ng dagat ang kanyang nakahigang katawan. Dumidila ang asul na tubig sa kanyang binti, beywang, tiyan, dibdib, leeg at mukha. Hinahayaan niya ang sarili na huwag gumalaw. Ang damhin ang pagnanasa ng karagatan. Ang pagnanasang gawin siyang sirena.

Lumingon siya patungo sa kinauupuan ko. Nagtatanong ang mga mukha. Kung hahayaan ko na lamang ba ang dagat ang umangkin sa kanyang katawan.

Tumayo ako.

Bumukas ang TV. Nag-alarm ito. “Stranded in Virgin Island” nga pala sa Channel 8. Third bold movie ni Tweety. Dito wala na siyang tinago.

2.

Total = 8338

Preserved meat = 1200

Preserved chicken = 861

Preserved pickles = 781

Tuna = 643

Ground beef = 597

Anchovies = 563

Fruit juices = 517

Sodas = 461

Beer = 432

Fruit cocktails = 395

Tomato paste = 374

Canned mushroom = 356

Corned beef = 324

Sausages = 298

Sardines = 298

Pork and beans = 298

Liver spreads = 246

Milk = 163

Energy drinks = 94

Lahat ‘yan puro lata. Iniipon matapos kumain. Minsan inaabot ng mga kaibigan. Minsan pinupulot. May kamahalan na nga ang mga lata kaya maraming nagkakainteres sa mga iniipon ko. Kung noon mga bote lang ang ni-rerecycle, ngayon lata naman.

Kapag umabot sa sampung libo lahat ng naipon ko, ipapatunaw ko ‘to at magpapagawa ng trono. Tatawagin akong “Hari ng mga Lata”, at ang aking nasasakupan tatawaging “Latadom”.

Isang de-latang pangarap na madaling abutin.

3 AM

May kumatok sa pinto. Bihira na lang akong tumangap ng bisita simula nang may nagnakaw ng latang ng Heinaken. Sa sobrang inis ko sa magnanakaw, naisipan kong itigil ang pag-iipon at ibenta lahat ito. Ang mapagbebentahan, ibibili ko ng baril. Papatayin ko ang kawatan.

- Dude, diyan ka masaya. Ipagpatuloy mo lang. May Heinaken ako sa bahay, at willing akong ibigay sa’yo. Yan ang sinabi ng matalik kong kaibigan na si Dexter. Piling-pili na lang ang mga taong nakakapasok sa bahay at isa na si Dexter doon.

Si Dexter ang bisita ko. Maga na naman ang singkit na mata. Minsan naiingit ako sa kanyang singkit na mata. May dugong Tsino si Dexter, yun nga lang hangang tagatinda ng mga walis ang inaabot. Nagpasa-pasa raw ang kamalasan sa dugo nila. Hindi tama ang pagpasok ng chi sa kanilang katawan at kahit ilang beses ipa-feng shui hindi talaga pumapasok ang swerte. Pabiro ko nga, dapat naglagay na lang sila ng bagua nang lumayo ang masamang vibration.

Nagawa naman ng pamilya ni Dexter ns ilayo sila sa pinansyal na kamalasan. Pero talagang kaakibat na ng pamilya Lau ang bad vibration. Sa pag-ibig naman sila naolats. Ang Mommy at Daddy ni Dexter naghiwalay ng madiskubre nila ang lihim ng isa’t isa. Ang Daddy ni Dexter may tinatagong ka-live in na nakatalik rin ng kanyang Mommy. Pareho silang naging biktima ng circumstances. Bakla si Daddy. Unfaithful si Mommy. Kaya nga nang magkagulo sinalo ko ang puwit ni Dexter bago tuluyang mahulog sa depresyon.

Walang pinagkaiba sa dating problema ni Dexter ang kanyang iniyakan. Split na raw sila ng girlfriend niya.

- Is it because I’m not that good in bed. Kasama ang mga singhot na kaakibat ng kanyang litanya.

Madalas na rinereklamo sa kanya ng mga nakarelasyon niya ay ang mga sumusunod:

a.) Hindi pa sila handa sa commintment, o wala sa bokabularyo nila ang salita.

b.) Wala silang time.

c.) Hindi sila compatible. Walang chemistry. Walang magic.

d.) Hindi siya deserving para sa kanila. He’s too ‘good’ for them.

e.) Maliit ang sakop ng teritoryo niya.

f.) Isama na natin ang kanyang performance level.

- Ilang beses ko na bang sinabi sa’yo na umiwas ka sa mga ganyang sitwasyon. Hindi ko nakakalimutang bigyan ng mahabang sermon ang kaibigan habang tumutungga ng beer.

Pang-ilang heartbreak na ba ‘to ng kaibigan ko. Sa buwan na ‘to, nasa pang-anim. Hindi mahirap kasi sa kanya ang sumungkit ng babae. Ang bumuo ng isang de-latang relasyon.

- I told you, Pare. One serving lang ang mga ganyan relasyon. Masyado mong sineseryoso. Nguyain mo, lunukin pero huwag namnamin.

Hangang tango na lamang ang kaibigan. Sumasang-ayon sa mga pinagsasabi ko. Bukas, pagkagising niyan kukuha na naman ng abre-lata at magbubukas ng panibagong de-latang pag-ibig.

Total = 8350

Beer = 444

3 PM

Kung may pagkakataon, gusto kong igalaw ang sariling katawan.

Naiipit. Naninikip. Nahihirapan.

Masikip. Madilim.

Pinilit kong pumihit. Walang magalawan. Damang may nakabara. Malambot. Inisip ng matagal kung ano. Katawan, ang unang pumasok sa utak matapos may humiyaw.

Nagpumilit na muling gumalaw. May nagreklamo.

- Puta, ang sikip na nga lilikot pa.

Dahan-dahang nagliwanag. Pumasok ang sinag ng ilaw. Nagbigay ng pag-asa. Nagsimulang gumalaw ang mga katawan. Nag-unahan palabas. Sinabayan ko amg pag-agos.

Isang malaking pinggan ang kinahantungan ng pagtakas. Hindi maiiwasan ang higanteng tinidor. Handang tumuhog. Handa ako magpatuhog.

Isang bangungot.

Nagising akong kumakalam ang sikmura. Naduduwal.

Sa sahig langgo si Dexter. May kayakap itong babae.

Gusto kong kumain. May sardinas, magbubukas ako.

Total = 8352

Sardines = 300

3

10 PM

Girl. ‘Yan ang pakilala ni Dexter sa kayakap niya kanina. Matangkad at balingkinitan ang katawan. Maganda rin ang umbok ng dibdib. Patulis at palaban ang puwit. Mestisa siya. Halatang retokado ang ilong. Nasobrahan ang tangos kaya medyo parang mapa ng Italy ang itsura. Hindi ko alam kung may iba pang inayos sa kanya maliban sa ilong (suspetsa ko pati dibdib at puwit nito, ang masakit baka pati kasarian nito) dahil ayokong tanungin sa bagong bukas na de-latang pag-ibig ng kaibigan.

Minsan naisip ko, sana gayahin nila ang mga promo sa supermarket. Buy one take one. Kapag nakakuha ng bagong de-latang relasyon si Dexter may kasama pang isa. Kilala ko ‘tong kaibigan ko, hindi ako matatanggihan.

Puwede rin good for two ang serving. Pero ayokong sumawsaw sa sawsawan ng iba o dumakot sa sauce ng may sauce.

Nagpaalam ang dalawa matapos makapag-ayos. Nakita kong nakangiti na naman si Dexter. Hindi na naman makita ang kanyang mata dahil halos sumara na ang singkit na mata sa kasiyahan. Yapos na yapos niya ang bagong ‘babae’ nang naglalakad na sila palabas ng pinto. Si Dexter nagmistulang bata na may akap na bagong teddy bear. Ipupusta ko lahat ng lata na naipon ko na sa muling pagbabalik ni Dexter dinalaw na naman siya ng kamalasan sa pag-ibig. At malapit na ‘yon.

5 AM

Hindi de-latang relasyon ang pinunta ni Cynthia sa bahay. Hindi ko magawang makatulog kaya muli kong binilang ang mga lata nang dumating siya. Normal na Cynthia ang nakita ko. Malayo sa iba’t-ibang personang Cynthia na kakilala ko.

De-latang paniniwala, ‘yan ang pinunta ng babaeng ‘to. Ako na lang natitira niyang liberal na kaibigan na kayang tumangap sa pabago-bagong pananaw niya sa buhay. Nakailang relihiyon na ba siya? Isa-isahin natin. (Note: Hindi pa d’yan kasama ang kinamulatang relihiyon).

1.) Fellowship of the Saints Toward Spiritual Oneness and Progressive Divinity. Sa pangalan pa lang madali nang ma-eenganyo si Cynthia. Siya ‘yung tipong naghahanap ng kasagutan sa lahat ng katanungan hinggil sa usaping ispritwal. Spiritual wanderer ang tawag niya sa sarili. Kaya nang malaman niya ang tungkol sa kultong ito, mabilis siyang nagpabinyag. Dito namin nakita si Cynthia na tulala. Nag-memeditate daw siya. Pinag-iisa niya ang kanyang kaluluwa at espiritu, na para sa akin ay pareho lang. Pagkakalikot sa chakra ang isa kong tawag sa ginagawa niya. Naging madalang na ang kanyang paglabas, at tanging pagtitipon lang nila sa ‘simbahan’ ang dahilan ng kanyang paglabas. Nasa loob lang siya, nangangalikot ng chakra. Hangang sa bigla siyang tumigil sa kanyang pagmemeditate. Kumalas na raw siya. Naging headline sa buong bansa ang sinagawang “Dakilang Sakripisyo” ng grupo. Parang binuhos na lata ng pinturang pula ang lumang istasyon ng MRT matapos sabay-sabay tumalon ang mga miyembro ng sekta sa riles para salubungin ang rumaragasang kamatayan. Doon naming nalaman, malakas ang pangkutob ni Cynthia. Iniisip din namin na di na ‘to magpapaloko sa mga de-latang relihiyon.

2.) Divinity Through Hedonism, mas kilala ang sektang ito bilang the Modernized Catharism. Ang mantra nila – “Enjoy life to the FULLEST”. Naging pakawala si Cynthia. Walang oras na ‘di mo siya nakikitang may hawak na alcohol. Laging umuusok ang bibig dala ng sigarilyo. Pulang-pula rin ang mata dala ng puyat. Balitang nakikipag-orgy rin ‘to kasama ng ilang miyembro. Kung wala lang ‘tong komplikasyon ko sa puso marahil ilang beses ko nang nakama ‘to. Gaya ng dati, umasa kaming magbabago si Cynthia matapos ang sunod-sunod na iskandalo ng sekta. Kung may nga rehab lang sa paniniwala.

3.) International Crusade for Miracle. Matapos ang tatlong buwang paglinis sa sarili, sinubukan uli ni Cynthia na linisin ang kaluluwa. Sumapi siya sa lumalaking relihiyon ni Bro. Gerry Gonzales, ang televangelist na nakabili ng tatlong channel sa TV. Nagbalik loob siya sa ‘Panginoon’. Tambay ng Luneta tuwing Biyernes ng gabi hangang Sabado ng hapon. Nagwawagayway ng puting panyo. Nag-praise the Lord, hallelujah. Madalas nakatutok sa programa nila Bro. Gerry sa TV. Wala na rin siyang bisyo. Pero hindi nagtagal ang pagsapi niya. Nang malaman ang katauhan ng televangelist mabilis pa sa cheetah na may hinahabol na impala ang kanyang pagkalas. – Ginagaya niya ang tauhan sa nobela ni Hugo, ang dahilan na kanyang binibigay.

4.) Babylonism. Nawala si Cynthia nang magsimulang imbestigahan si Bro. Gerry. Convicted ito sa salang rape at murder. Sayang at hindi niya nakita nang sinabi ng karismatikong pinuno ang mga katagang, “Pagsubok lamang ito ng Panginoon.” Well, si Cynthia nang mga panahon na ‘yon ay nasa Canada. Nabalitaan ko na lang ang dahilan ng pagpunta niya doon ay dala ng de-latang relihiyon. Legal sa Canada ang cannabis. Ang enlightenment pipe ng mga kasapi ng Babylonism. Isa itong relihiyon base sa Rastafarianism at Buddhism. Balita na ang bagong pangalan ni Cynthia sa Canda ay Ime Han. Matapos ang limang buwang bakasyon ay biglang bumalik ‘to. Pinadeport ng US matapos mag-cross-country na merong bitbit na cannabis. – Asan ang democracy na pinagmamalaki nila? Asan ang karapatan na makasamba ng malaya? Ito ang madalas ipagsigawan ni Ime, este Cynthia.

5.) Gnostic Church. Sa mga panahong nagdidiyeta siya matapos tumaba dala ng matinding food trip sa Canada, nabangga ni Cynthia ang ilang kasulatan na ipinagbabawal ng Simbahang Katoliko. Nagsimula siyang makinig sa mga sermon ng ‘pari’ na nagmula sa mga kasulatan nila Hudas, Magdalena, at Barnabas. Madalas nakikipagdebate siya patungkol sa divine existence ni Hesus. – Tao lang siya at hindi anak ng Diyos. Glinorife lang nila Luke, Mark, Matthew, at John ang pagiging disgrasyada ni Mother Mary. ‘Yan ang madalas ibukang bibig ni Cynthia. – Na-hypnotize lang si Hudas kay Hesus kaya nagawa niyang ipagbili ang ‘Panginoon’. Tingnan mo ‘yung sa Gethsamane. Di ba nagdalawang-isip pa si Hudas, nang magsalita si Hesus saka lang humalik si Hudas sa pisngi niya. Nagkaroon ng maraming kaaway si Cynthia dala ng paniniwala. Hindi rin siya nagtagal at narinig ko ulit ang paghingi ng paumanhin sa mga nasagasaan. – Fake ang mga gospels nila. Gawa lang ng mga tamad na isip. Di ba kapag walang iniisip mabilis pumasok ang demonyo sa utak.

6.) Underworld Church for Satan. Dahil sa hindi nagawang makipag-ayos sa ilang nasagasaan, nagpalagay ng totoong sunggay at pangil ang bruha. Devil on earth ang tawag na niya sa sarili. Succubus extraordinaire wika ng mga kapanalig niya. Beelzebub in the making sabi ng lider nila. Hibang sabi ko sa kanya. Hindi rin nagtagal si Cynthia sa ganitong paniniwala nang masaksihan ang unang ritwal. Kung dati’y manok lang ang pinatay, nasaksihan niya kung paano pinatay ang handog na tao. Saksi siya sa isang murder. Dalawa silang pumiyok kaya isa-isang dinampot ang mga kasali sa ritwal. Mabui na lang at hindi siya nakasuhan. – Mga posero. Mga mamatay tao. Mga demonyo. Mga katagang sinabi niya habang tinatanggal ang mga sunggay sa kanyang ulo. – Mgah pohsehro. Mhgah mhamhatayh taoh. Mhga dhemhonyho. Mga katagang hindi maibigkas habang pinuputol ang pangil.

7.) Jesus is Vegetarian. Hindi na niya magawang kumain ng karne dala nasaksihan. Naging debotong vegetarian siya. Araw-araw ay Semana Santa para sa kanya. Gaya ng dati, nauwi sa wala ang paniniwalang ito. Dalawang buwan na pagiging vegetarian at bumagsak ang katawan niya. Tatlong linggo siya sa ospital dala ng malnourishment. Pinayuhan na siya ng doctor na kumain ng karne para sa protein at ang una niyang kinain ang dala kong de-latang corned beef.

8.) United Cyber Church of Christ. Ito ang huli niyang sinalihang relihiyon. Sana panghuli na ‘to para sa kanya. Madalas tutok sa computer si Cynthia, nag-aabang ng basbas.

- Bumababa ang Espiritu Santo sa lupa sa pamamagitan ng internet. May server sa Vatican kung saan kinakausap ng Cyber Pope ang ‘Panginoong” Kristo. Ipamamahagi ng Cyber Pope ang basbas sa mga Cyber Cardinals na sila naman ang magbibigay ng basbas sa amin. Sa aming nanampalataya. Iinom siya ng soda para malangisan ang pagpapaliwanag.

Pinagmamasdan ko lang siya. Maganda sana siya kung hindi niya sinira ang sarili sa mga de-latang paniniwala. Noong una ko siyang nakilala aakalain mong magmamadre ito sa kahinhinan. Napaka-lousy ng paglalarawan ko sa kanya pero ganun talaga ang impresyon ko sa kanya. Lumaki kasi si Cynthia sa isang pamilyang buo ang paniniwala sa Diyos. Marahil nabulag siya sa unang relihiyon, sa mga do’s and don’t’s na dapat sinusunod kaya napilitang maging spiritual wanderer. Unti-unting kinain ang kanyang pagkatao. Wala na ang totoong Cynthia. Kahit bumalik ang kanyang ayos, ginulo na ng de-latang paniniwala ang kanyang pag-iisip. Nasabi ko na nga sa kanyang gumawa ng sariling relihiyon. Siya ang pinuno. Siya ang magsusulat ng batas. Ang tanging sagot niya, hindi raw siya karismatiko gaya nila Bro. Gerry.

- Ang labo talaga nila. Kung dadaan pa sa Cyber Pope ang basbas at ipadadaan sa Cyber Cardinals bago ibigay sa amin, eh di kunting porsiyento na lang ang mapupunta sa amin. Hahatiin pa ‘yon sa ilang milyong nanalig sa kanila. Ayoko na talaga. Over. Surrender na ako. Hangang hindi niya mapigilan ang tumawa.

Nandoon pa rin ang tawa. Ang tawang Cynthia kahit nilamon na ng de-latang relihiyon ang kanyan common sense.

Total = 8357

Sodas = 467

10 PM

Takbo! ‘Yun lang ang naipayo ko sa sarili.

Sa likod ko ang mga humahabol na lata. Mga lata ng sardinas na nakapatig. Mga lata ng gatas na may bitbit na eskopita’t handa akong asintahin. Mga lata ng corned beef na may bitbit na riple’t anumang oras isa na ako katawan na binutas ng mga bala. Mga lata ng sausages na tangan ay granda, ang maggutay-gutay sa katawang nagkabutas-butas. Mga lata ng beer at soda na nakasakay sa tangke-de-giyera, tuluyang gagawing abo ang nagkapirapirasong katawan.

Ang mga puwede kong takasan, barado na ng mga lata ng liver spread at fruit cocktails. Wala na akong matakbuhan. Wala na akong matakasan. Wala na akong mataguan. Pinaliligiran na ako ng mga lata.

Mga nagrerebolusyong lata.

Nagising akong katabi ang mga napulot na lata. Nakalimutan ko na ang bilang.

4.

4 AM

Ayoko nang bilangin ang mga latang naipon. Dinadaga na ang dibdib ko sa takot. Matapos ang bangungot nagkaroon na ata ako ng lataphobia. At isa na akong lataphobic.

Palabas sa Channel 6 ang pelikula ni Tweety Cervantes. Soft core porn. Halos kalahati ng pelikula puro kangkangan. Walang kuwento, walang saysay. Hindi ko na pinakialaman kung maganda ba o hindi, ang importante’y si Tweet ang niroromansa.

Minsan lang pumasok ang libog para palitan ang takot. Bahala na.

1 AM

Sa awa ng Diyos hindi ako namatay dala ng libido. Ginising na lang ako ng tunog ng telepono. Si Mommy tumatawag galing Egypt. Bumisita lang sa Arabong manliligaw at nasa bahay niya ‘to.

Maganda ang bahay ng Arabo. Hi-tech lahat ng gamit. Simula sa 3D emulator hangang sa Brainiac Sofa. May tagasilbi ring robot, at ang sabi ni Mommy magaling magluto ang mga robot ni Malek. Iniisip nga niya kung sasagutin na niya ito. Tinanong ko si Daddy.

- Divorced na kami. Wala na siyang magagawa. Anak, pumunta ka rito para makita mo ‘yung pyramid saka ‘yung clone ni Tutankhamen.

Hindi ko na pinakinggan ang mga sinasabi ni Mommy. Naamoy ko na lang ang ginisang sardinas na paborito niya. Ang amoy ng bakal sa lata’y pumapasok sa ilong ko. Naghahalo ang amoy ng sibuyas at bawang. Masarap amuyin, para silang may magic, may chemistry – in short compatible ang amoy nilang tatlo sa isa’t-isa. Kami kayang tatlo maging compatible – ako, si Mommy at ang Arabong si Malek. Malay ko.

- Anniversary ni Dian, wala ka bang balak puntahan siya. Ginising ni Mommy ang aking ulirat sa salitang, anniversary at pangalang Dian.

Isang taon na pala simula nang mangolekta ako ng lata. Isang taong ginawang libangan ang pamumulot at paglinis ng mga lata. Isang taon na pala nang mawala si Dian.

Matapos ang mhabang kuwento ni Mommy hindi ko na nagawang matulog. Sinimulan ko uli ang magbilang.

Total = 8871

Ang lahat ng ito’y para kay Dian.

10 PM

Malaki na ang tinanim kong puno. Lumaki ito ng di ko inaasahan. Bihira na kasi akong bumsita dito. Bihira ko nang dalawin ang puntod ni Dian. Ang mga labi niya ang bumubuhay sa punong ito. Hangang sa kamatayan patuloy pa rin ang pagpapahalaga niya sa akin.

Si Dian, siya na marahil ang nag-alis sa akin sa de-latang sistema ng buhay. Kung dati sapat na sa akin ang may makain at may masilungan basta mabuhay, nang bigla na lang siyang dumating. Dumating siyang bitbit ang abre-lata. Dumating siya na isa lang ang layunin sa buhay ang buksan ang latang paniniwala ko at pakawalan ako mula rito.

Nagtagumpay siya. Pero hindi doon nagtagal.

Si Dian ay biktima ng pagkalason. Lead poisoning. Namatay siya sa pag-inom ng de-latang gatas. How ironic kung iisipin. Pero kailangan talagang mabuhay. Tanda ko pa ang Dian’s Prayer:

“Hi God! Gusto ko lang sana ireklamo ‘tong anghel ninyo, ay sorry, agent pala. May hiningi po akong support pero hindi naman naibigay. Kaya nagpa-direct na ako sa inyo. Tungkol ito sa boyfriend ko. Paano ko ba i-trotroubleshoot ito. Hindi gumagana ang simpleng re-boot sa mokong na ‘to. Mabagal mag-isip, kung hindi naman mababa rin ang bandwidth sa pag-abot ng pangarap. Napaka-old model naman ng hard disk nito samantalang sabi rito’y Centurion Version 7. Sana po ay may maibigay kayong manual kung paano ko papatakbuhin ng maayos ang boyfriend ko. Alam ko naman po bilang manager sa call center na ‘yan ay di n’yo magawang sagutin ako, kaya nakavoice mail lang kayo’t pinakikinggan ang mga hinaing ko. Sana po ay mabigyan ninyo ako ng manual sa lalong madaling panahon dahil sa love na love ko ‘tong mokong na ‘to. Maraming salamat. Babush.”

Natatawa na lang ako kung naalala ko yun.

Tingnan mo ako ngayon Dian, nangongolekta ng mga latang kumitil sa’yo. Ito na ang tungkulin ko sa buhay. Ito na siguro ang manual na hiningi mo.

Nang umalis ako sa puntod niya, iniwan ko ang limang latang napulot. Magsilbi sana silang bantay para sa’yo.

7 AM

Mga katok sa pintuan ang gumising sa akin. Si Dexter kasama si Girl. Magkaakbay ang dalawa nang pumasok.

Naalala ko ang pustahan. Nawalan ako ng ganang kumain, ngunit inaalok pa rin sila ng agahan. Tumanggi sila.

Dumaan sila para sabihing magulo na sa labas. May mga demonstrasyong gaganapin. Tipong EDSA People Power/Party ang dating.

- Hindi ko napansin na may nilulutong ligalig kahapon.

- Hindi naman kailangan lutuin, kailangan lang buksan. Inabot sa akin ni Dexter ang abre-lata.

Nagbukas ako ng sausage at nagsalo-salo.

5.

10 PM

Isang batas militar ang binuksan ng pamahalaan. Isang de-latang panukala mula sa isang de-latang pamumuno.

May busal ang bibig ng karapatan sabi sa balita.

Puro breaking news kaya nanood na lang ako ng mga videos ni Tweety Cervantes. Tweety marathon. Maghapon ko ‘tong ginawa.

Ang nakakainis, nagsama ang alindog ni Tweety at unggol ni Girl na nasa sala kasama si Dexter. Hindi ko mapigilan ang de-latang libog.

Bumagsak akong dama ang pagod. Naninikip ang dibdib. I hate this gene.

8 AM

Mga putok ng baril ang gumising sa aking utak. Giyera na. Rebolusyon. Pag-aaklas ng taong bayan. Naisip ko tuloy ang bangungot. Umakyat ang takot sa aking mga ugat. Kinabahan. Ano kung isang propesiya ang bangnungot na ‘yon. Nangangatog ang aking tuhod. Hindi ko magawang itayo ang sarili. Sumigaw ako para malaman kung nasa labas pa sila Dexter. Walang sumagot. Nagpapaalam si Dexter bago umalis. Nakasanayan na niyang gisingin ako. Inulit ko ang pagtawag. Walang sumagot. Inalis ko ang takot at tumayo.

Halos patayin ako ng nakita ko sa labas ng kuwarto. Parehong naliligo sa sariwang dugo ang mga hubad na katawan nila Dexter at Girl. Parehong may tama ng bala ang kanilang dibdib. Hawak-hawak ni Dexter sa kanyang kanang kamay ang isang pistola. Hindi ko magawang lapitan ang bangkay nila. Natulala ako nang matagal. Saka lang pumasok sa isip ko ang tumawag ng pulis.

Hindi ko makontak ang mga pulis dahil sa putol ang linya. Sunod-sunod na putok ng baril ang naririnig ko. Sa loob ng isang minuto, dalawa hangang tatlong putok ang bumabalot sa tainga ko. Pinagmasdan ko na lang ang bangkay ng dalawa. Gumawa ng ilang theory kung paano sila namatay.

1.) May pumasok sa pinto’t gusting nakawin ang mga lata. Naglaban si Dexter. Naiputok ng kawatan ang baril sa dibdib nito. Sumigaw si Girl. Pinutok uli ang baril sa dibdib nito. Nagulat ang kawatan sa pangyayari. Linagay nito ang baril sa kamay ni Dexter at tumakas.

2.) Nagdilim ang paningin ni Dexter habang nagtatalo sila ni Girl. Balak nang iwan ni Girl si Dexter. Hindi mapipigilan niya ang kanilang paghihiwalay. Kinuha ni Dexter ang sukbit na baril at biglang binaril si Girl. Naghihingalo si Girl nang bumalik ang ulirat ni Dexter. Hindi niya nakayanan ang kalagayan ng kasintahan. Itinutok ang baril sa dibdib at hinayang mamulaklak ng dugo.

Kung alin man ang kasagutan sa pagkamatay nila, isa lang ang nasisiguro ko – tanging mga lata lang ang saksi. Walong libong piping saksi.

3 PM

Bago ako pumunta kila Cynthia, sinigurado ko munang linisin ang kalat. Hindi ko magawang makontak ang pulisya, ospital at morge kaya tinago ko muna ang katawan nila Dexter at Girl. Tinabunan ko sila ng mga lata. Naawa ako sa kalagayan nila pero wala akong magagawa.

Kumain ako ng sardinas matapos maglinis. Ngayon ko lang napansin na masarap pala ang sardinas. Sarap na sarap ako sa pagkain habang nanonood ng latest movie ni Tweety Cervantes. Amozinista ang karakter niya rito. Gaya ng ibang pelikula niya wala siya ritong naitago. Wala nang sikreto. Nakalabas na ang kanyang pagkatao. Hinayaan na niyang husgahan siya sa kanyang hubad na katawan.

Kinuha ko ang baril ni Dexter. Dadalhin ko papunta kila Cynthia. Sa labas dinig ang sunod-sunod na putukan. Mga wangwang ng mga sirena. Iyakan. Sigawan. Samo’t saring tunog. Samo’t saring lasa ng de-latang buhay.

May tag sa baril ni Dexter na ngayon ko lang napansin. Kung mahal mo ang bayan. Kung ayaw mong mahirapan.

12 PM

Walang kasiguruhan kung may dulo pa ang paglalakbay o may tamang bilang para huminto sa pangongolekta ng mga lata. Sa ngayon kuntento na ako sa mga nasaksihan. Sa mga bagay na napag-isipan. Sa mga taong nakita.

Tao ang nagbubukas sa sarili niyang de-latang buhay. Ang tanong, kung alin ang pipiliin mong abre-lata. Sa kaso nila Dexter, ang baril ang nagbukas sa kanilang kaluluwa. Ang nagpalaya sa kanila.

Tumuloy ako kina Cynthia. Ilang katawang nakahandusay at naliligo sa ilog ng dugo ang nakita bago makarating sa kanila. Pakiramdam ko isang pagbibilang ng mga expired na de-lata ang ginawa ko. Mga ambulansiyang kinukuha ang mga patay. Mga pulis na nagpapatrolya’t nagbabantay sa mga katawan. Ito lang ang mga buhay. Sila lang ang may kaluluwang nagpapakasardinas sa mga kinakalawang na katawan. Gaya ng inaasahan, panibagong Cynthia ang bumugad sa akin.

Suot ang puting belo, pinapasok niya ako sa kanyang ‘simbahan’.

- Mapasaiyo ang dalangin ni Birhen Maria. Ito ang malumanay niyang pagsabi sa akin sabay paghawak niya sa aking kamay. Pinagaan ako ng isang simpleng salita. Nawala ang kaba’t takot na sa totoo lang ay nagsimula nang mamahay sa dibdib ko. Marahil natagpuan na ni Cynthia ang katapusan ng kanyang paglalakbay. Umaasa ako.

Mahabang usapan na nauwi sa mga payo. Hindi ako magawang tulungan ni Cynthia. Ang tanging maitutulong niya kay Dexter at Girl ay maipanalangin ang kanilang kaluluwa. Ang misyon niya’y para sa mga buhay at hindi sa mga patay. Ihandog na lang natin ang kanilang kaluluwa sa pangangalaga ni Birhen Maria.

Bokya ako kay Cynthia. Umalis akong olats para kina Dexter at Girl.

Binabati ng dilim ang aking pagmumunimuni nang meron akong maalala. Teenager ako nang malaman ang paggawa ng isang homemade pipe bomb. Simple lang naman. Paghaluin ang mga sabon at ilang gasolina. Ang tamang timpla kayang magpayanig ng isang bloke. Pero ito yung mga bomba na hindi kayang makapinsala ng malaki. Isisilid ang formula sa isang lata. Sa mga oras na ito naisip ko na ang emosyon na hindi natin napapansin ay maaring maging bomba na handang sumabog. Handang sirain ang de-lata nating katawan.

Akala ko noong una’y shooting. Si Tweety, nakaharap sa mga usisero. Nakatutok ang baril sa kanyang ulo. Tangna, dito ko nakita na pang-best actress ang drama niya. Madadama mo ang emosyon sa bawat linyang binibitawan. Pero may kulang. Walang director. Walang kamera. Walang script. Siya ang bomba.

- Sawa na ba kayo sa paghuhubad ko? Sawa na kasi ako. Gusto ko nang maging best actress. Kahit ngayon lang. Mga linyang binitawan niya na hahakot ng papuri.

- I love you Tweety. Hindi na ako nahiyang ipadama ang aking nararamdaman. Sa una’t huling pagkakataon nasabi ko rin sa kanya ng harap-harapan.

- Salamat. Matipid niyang pagsagot sinabayan pa ng ngiti, ngunit binago ng putok ng baril ang sana’y sweet moment. Si Tweety ang sumabog na bomba.

3 AM

Hawak ko ang baril nila Dexter at Girl. Nakaharap ako sa pintuan. Hindi ko magawang pumasok. Natatakot. Ngayon lang ako lumabas na walang bitbit na lata pauwi. Kakaiba ang pakiramdam ko.

- May itatanong ako sa’yo Dian. De-lata ba ang Diyos? De-lata ba ang langit?

Marahil di makasagot si Dian. Takot siya sa mga mangyayari. Takot siyag iwan ko ang de-latang mundo.

Pero nauumay na ako.

Nagkamit ang 'De Lata' ng Ikalawang Gantimpala sa Futuristic Fiction in Filipino sa 2006 Don Carlos Palanca Memorial Awards for Literature

Boot Theory

2011-08-28T11:50:00.006+08:00

By Richard Siken

A man walks into a bar and says:
Take my wife—please.
So you do.
You take her out into the rain and you fall in love with her
and she leaves you and you're desolate.
You're on your back in your undershirt, a broken man
on an ugly bedspread, staring at the water stains
on the ceiling
And you can hear the man in the apartment above you
taking off his shoes.
You hear the first boot hit the floor and you're looking up,
you're waiting
because you thought it would follow you, you thought there would be
some logic, perhaps, something to pull it all together
but here we are in the weeds again,
here we are
in the bowels of the thing: your world doesn't make sense.
And then the second boot falls.
And then a third, a fourth, a fifth.

A man walks into a bar and says:
Take my wife—please.
But you take him instead.
You take him home, and you make him a cheese sandwich,
and you try to get his shoes off, but he kicks you
and he keeps on kicking you.
You swallow a bottle of sleeping pills but they don't work.
Boots continue to fall to the floor
in the apartment above you.
You go to work the next day pretending nothing happened.
Your co-workers ask
if everything's okay and you tell them
you're just tired.
And you're trying to smile. And they're trying to smile.

A man walks into a bar, you this time, and says:
Make it a double.
A man walks into a bar, you this time, and says:
Walk a mile in my shoes.
A man walks into a convenience store, still you, saying:
I only wanted something simple, something generic...
But the clerk tells you to buy something or get out.
A man takes his sadness down the river and throws it in the river
but then he's still left
with the river. A man takes his sadness and throws it away
but then he's still left with his hands.

From 'Crush'

Mula sa "Agaw-dilim, Agaw-liwanag" ni Lualhati Milan Abreu

2011-06-25T08:00:00.003+08:00

Pabalik na ako sa aking kubo. Wala na akong kadena sa paa. Nanibago ako sa paglalakad. Bawat hakbang ay pinapakiramdaman ko, kinakatuwaan ko. Papalapit na ako sa mga kapwa ko bihag. Silang lahat ay nakamasid sa akin. Ako naman ay nakamasid rin sa kanila. Sa isang iglap, nagpalakpakan sila. Bigla kong naalala, dapat pala ay nakakadena pa ako, ayon sa usapan namin ng mga miyembro ng KT-KS. Nakalimutan naming lahat na ibalik ang aking kadena. Pero ngayon, napakatamis na awit ang dinig ko sa palakpak ng mga kasamang bihag at pinagdusa ng bangungot ng rebolusyon. At ngayon, sila ay sumisigaw:

"MABUHAY ANG PARTIDO KOMUNISTA NG PILIPINAS! MABUHAY ANG PARTIDO KOMUNISTA NG PILIPINAS!"

Kasunod ng mataginting na pagbubunyi sa talibang organisasyon ng rebolusyong pinag-alayan naming lahat ng lahat-lahat, nagtayuan sila sa kanilang mga tarima, sa bato, sa lupa. Pumailanlang ang "Internasyonal". Nakiawit ako habang minamasid ang mga kamaong nakasuntok sa langit.

Kararating ko lang sa kubo nang may kasunod na akong guwardiya. May ibinulong sa espesyal na guwardiya namin. "Ikakadena ka muna uli. Alam mo naman daw ang rason. Luluwagan ko lang."

Masunurin naman akong sundalo lagi...

Sa Powerbooks, Megamall

2011-05-05T05:39:00.015+08:00

Ni Miguel Paolo Celestial

Pagbaba mula sa MRT,
tinawid ko ang tanghali
papunta sa mall,
para magpalipas-oras
sa tambayang bookstore.
Nagpapatugtog ang katabing record bar
ng mga bagong rock at pop single.
Bunton-buntong libro ni Paulo Coelho
ang sumalubong sa pinto.
Sa likod nito, isang buong lamesa
ng The Da Vinci Code
na kalalabas lamang sa pelikula.

Isa-isa kong sinuyod ang mga estante,
wala sa isip kung si Martin Amis
ang hinahanap o si Brett Easton Ellis,
di halos masundan ang lyrics
nina John Mayer at Tori Amos.
Bago makarating kay Marquez,
dumaan muna kay Mailer
balita bago ang mahikang pang-araw-araw,
si Calvino sa kaliwa ni Coupland
depende sa iyong pangarap o ilusyon ng siyudad.
Sa di kalayuan natisod
sina Ishiguro at Hornby
na kapuwa nagsasabing
madaling maligaw ang sarili.

Sa wakas, kipkip ang mga napili,
nakahanap ako ng puwesto sa sofa.
Kasintingkad ng mga magazine
ang mga bestseller sa aking harapan,
kumikinang sa ilalim ng fluorescent lamp.
Gravity, biglang singit ni Mayer,
is working against me. Akala mo’y
may kayakap sa malungkot na sayaw:
and gravity, wants to bring me down.
Pagbukas ko ng aklat, naamoy agad
ang bango ng bagong imprentang papel
na parang higop ng kape, hithit ng yosi.

Ilang minuto na ang nakalipas
at di pa rin ako makausad
sa ika-limang saknong ng tula ni Neruda.
Kandong ang anim na libro,
nakaipit ang daliri sa yugtong
Kung Saan Isinisilang ang Ulan
mula sa Isla Negra, nanikip ang aking dibdib.
Wala pa ring imik ang mga katabi:
Wala akong gunita
ng lupain o panahon,
ng bilang o mukha—
Patuloy ang paglabas-pasok
ng mga tao. Naghahalinhinan ang ugong
ng sasakyan at higing ng erkon,
nasasapawan ng stereo.

ang naiwan lamang
ay ang mailap na alikabok,
ang pagtatapos ng tag-araw,
at ang libingan kung saan
Magkakasunod-sunod
ang malalambing at mapupusok
na tugtog nina Eminem at 50 Cent,
ngunit walang nakakarinig
sa abalang mga mamimili
at papauwing pasahero.
dinala nila ako upang makita
kasama ng ibang puntod
ang himlayan ng aking ina.
Binati ang aking tingin
ng nakangiting tindera.

At dahil di ko pa nakikita
ang kanyang mukha,
tinawag ko ang kanyang pangalan
nang siya’y masilayan.
Nakatitig ang kaha rehistro.
Doon ko lang napansin ang lamig,
ang bigat ng mga aklat
at nangangawit na binti.
Di ko na masundan ang nakasulat sa pahina.
Nag-amoy abo at amag ang de-erkong hangin,
nalusaw ang mga kulay,
nawala sa pagkakatirik ang mga titik:
nagsanib ang lahat sa isang bola
ng tunaw na kandila.

At iyon, iyon ang sinuksukan ng mitsa—
ang kawalan ng pakiramdam, ang kawalang
saysay ng salita—
ng di-inaasahang simponiya
ni Johann Sebastian Bach:
nagliwanag ang tindahan ng aklat
na sinindihan ng biyulin, piyano at plawta.
Tumigil sa pamamasada ang tren,
tumilapon ang garapon ng sinag
sa lamesa ng tanghaling-tapat.
Nagliparan ang mga dyaryo
sa sigabo ng pahina at resibong

isa-isang sinilaban,
naging dila ng apoy.
Biglang nagtalumpati ang mga bayani
sa papel na salaping nagsiliyab
bago nasawi at naging hangin.
Giniba ang mala-gusaling mga estante
ng isang dilubyo ng tag-init at ang naiwan
lamang ay ang mga kasama ko sa sofa,
ang tindera, ang labas-pasok
na namamasahe at nagpapalamig:
walang pangalan ang puntod
ng kanilang mga mukha.

Sa isang iglap,
nagsanib ang lahat ng aking gunita,
at sa alikabok na humihimlay
sa huling hapon ng tag-araw,
nasilayan ko ang sarili kong mukha:
isang mapa ng abuhing siyudad
na nilalandas
ng bumabahang liwanag.
Nang tumilà ang simponiya,
nanumbalik ang grabedad.
Ilang sandali ang lumipas bago ako nahimasmasan,
bago ako muling nakatayo
upang harapin ang nakasisilaw na pinto.

Báka

2011-05-02T00:57:00.001+08:00

Ni Romulo P. Baquiran, Jr.

Masuwerte kami:
kapiling ang parang
na binubugahan ng langit
ang mga langgam, at tipaklong.
Walang aalalahaning buwis
na kinokolekta ng gobyerno.
Walang tsismis o intriga
kapag bagot at walang magawa.
Hindi kailangang magalit
pag inungaan ng kapwa baka
sa mismong butas ng tenga.
Hindi dumadanak ang dugo
kapag may pangahas na baka
na pumatong sa asawa ng iba.
Hindi rin kailangang makibaka
kapag naiba ang paniniwala
ng kinabibilangang kawan.
At kapag kami'y naiihi,
hindi na kailangang ilabas ang ari
o tumakbo sa kubeta.
At sakaling kumulo ang tiyan,
hindi na kailangang magpawis,
puwede nang manginain
sa mismong kinahihigaang damuhan.

Mula sa 'Onyx'
May ibang bersiyon sa 'Sansiglong Mahigit ng Makabagong Tula sa Filipinas'

Careful with the table

2011-04-30T06:56:00.003+08:00

By Zbigniew Herbert

At the table you should sit calmly and not daydream. Let us recall what an effort it took for the stormy ocean tides to arrange themselves in quiet rings. A moment of inattention and everything might wash away. It is also forbidden to rub the table legs, as they are very sensitive. Everything at the table must be done coolly and matter-of-factly. You can't sit down here with things not completely thought through. For daydreaming we have been given other objects made of wood: the forest, the bed.

Translated and edited by Alissa Valles, with additional translations by Czeslaw Milosz and Peter Dale Scott
From 'The Collected Poems: 1956-1998'

Anibersaryo

2011-04-27T21:07:00.003+08:00

Ni Miguel Paolo Celestial

Lumubog ang aking tsinelas sa putik at doon ko lamang napansin
ang hanging may dalang ambon. Naglalakad papunta

sa istasyon ng traysikel, sinalubong ako ng lamig ng paparating na bagyo.
Kanina, mula sa aking upuan sa bus, sunod-sunod na natatabig

ng siko, bag, braso. Ngayo’y lumulusot lamang ang biglang sumalakay
na lamig. Bumalik ang lungkot na inuwi ilang buwan nang nakaraan,

tinatahak ang malapad na kalsadang singdilim. Lumalim dahil humiling
ka ng puwang. Sinulsulan ng simoy ang lagas na dahon ng akasya

at naalala ko noong tinalikuran mo ako dahil di ka makatulog,
dahil nasanay ka nang mag-isa sa iyong kama kasama ang librong

isinasara bago patayin ang ilaw, bago itabi ang antipara sa lamesita.
Pagsilong ko sa anino ng punò, iniwan ako ng aking mga bakas,

tulad ng mga sandaling patuloy na lumipas noong gabing una kitang
nakatabi magdamag. Kumaripas ng takbo ang mga sasakyan,

papalayo nang papalayo hanggang makarating sa aking kasalukuyang
kinatatayuan. Di ka pa rin natatagpuan. Di ko pa rin nahahanap

ang iyong palad mula noong huling gabi sa sinehan
nang hinimas mo lamang ang aking tuhod bilang tugon

sa dilim na naiwan sa aking upuan.

From "On Writing: a Memoir of the Craft"

2011-04-26T21:04:00.001+08:00

By Stephen King

Do all opinions weigh the same? Not for me. In the end I listen most closely to Tabby [1], because she's the one I write for, the one I want to wow. If you're writing primarily for one person besides yourself, I'd advise you to pay very close attention to that person's opinion (I know one fellow who says he writes mostly for someone who's been dead fifteen years, but the majority of us aren't in that position). And if what you hear makes sense, then make the changes. You can't let the whole world into your story, but you can let in the ones that matter the most. And you should.

Call that one person you write for Ideal Reader. He or she is going to be in your writing room all the time: in the flesh once you open the door and let the world back in to shine on the bubble of your dream, in spirit during the sometimes troubling and often exhilarating days of your first draft, when the door is closed. And you know what? You'll find yourself bending the story even before Ideal Reader glimpses so much as the first sentence. I.R. will help you get outside yourself a little, to actually read your work in progress as an audience would while you're still working. This is perhaps the best way of all to make sure you stick to story, a way of playing to the audience even while there's no audience there and you're totally in charge.

When I write a scene that strikes me as funny (like the pie-eating contest in "The Body" or the execution rehearsal in The Green Mile), I am also imagining my I.R. finding it funny. I love it when Tabby laughs out of control —she puts her hand up as if to say I surrender and these big tears go rolling down her cheeks. I love it, that's all, fucking adore it, and when I get hold of something with that potential, I twist it as hard as I can. During the actual writing of such a scene (door close), the thought of making her laugh—or cry—is in the back of my mind. During the rewrite (door open), the question—is it funny enough yet? scary enough?—is right up front. I try to watch her when she gets to a particular scene, hoping for at least a smile or—jackpot, baby!—that big belly-laugh with the hands up, waving in the air.

This isn't always easy on her. I gave her the manuscript of my novella Hearts in Atlantis while we were in North Carolina, where we'd gone to see a Cleveland Rockers-Charlotte Sting WNBA game. We drove north to Virginia the folowing day, and it was during this drive that Tabby read my story. There are some funny parts in it—at least I thought so—and I kept peeking over at her to see if she was chuckling (or at least smiling). I didn't think she'd notice, but of course she did. On my eight or ninth peek (I guess it could have been my fifteenth), she looked up and snapped: "Pay attention to your driving before you crack us up, will you? Stop being so goddam needy!"

I paid attention to my driving and stopped sneaking peeks (well ... almost). About five minutes later, I heard a snort of laughter from my right. Just a little one, but it was enough for me. The truth is that most writers are needy. Especially between the first draft and the second, when the study door swings open and the light of the world shines in...

1: Tabitha King, Stephen King's wife, also a novelist

Mirindal

2011-04-25T06:20:00.002+08:00

Ni Rolando S. Tinio

'Ika nga'y tumaba sa lamig at hirap,
Nakaluklok sa ilalim ng pergolang karton at yerong bulok,
Pinahinog ng mga tanghaling tapat,
Pinag-uban ng walang patawad na alikabok,
Ilang taon ko na siyang dinudungaw:
Kapiling ang nilagang mani, papaya't lakatang
Di man makaakit sa maselang bangaw,
Gaya niyang laging nása kapanahunan.
Iisang kimona ang bestido seremonyal,
Parang sultanang buong tikas na pinamamayanihan
Ang lumalatag niyang katabaan.

Paminsan-minsa'y may alok siyang ginatan,
Halo-halo, o munggo, hindi mo mahuhulaan.
Hindi ka titiyakin kung alin ang itatanghal
Sa palayok na pinangangalirang
Ng nakapulupot na basahan.
Paminsan-minsan.

Di sa iyo matitiyak
Kung kailan papatak ang Araw ng Ginatan.
Usugin mo ma'y hindi káyang mangako.
Akala mo'y kautusang banal
Ang nag-udyok magluto.
Paano niya mapangangahasan?

Wala na riyan si Aling Pilang.
Nabundol raw ng Kano, tila naospital.
Sabi ng iba'y sinaksak ang asawa, tiyak nabilanggo.
May tukso namang sigurado raw nagtanan.

Gayunpaman, nakatayô pa rin ang pergolang kawayan,
Naghihintay yata sa bagyong maghahapay.
Makapagtatanim ka ng gabe sa banil
Na kumakapal sa plastik na dúlang.
Naghihintay ang bangkong may tapis pang nakayangyang,
Isang tiklis, bilaong may busal, garapong pingaw
Na pinamamahayan ng ipis at langgam.

Sabi nila: hindi magluluwat
Magbabangon sa libingan ang Aming Maggiginatan.
Sumasampalataya ako.
Tuwing mag-aalas tres,
Hindi ko nakakaligtaan
Ang parang panata nang panunungaw,
Kaprasito ng puso'y sumisiklot,
Medyo nangangamba't natatakam,
Bago harapin ang tason ng kape't
Maruya, puto-sulot o, kung minsan, palitaw.

The Hollow Men

2011-04-23T06:18:00.006+08:00

By T.S. Eliot

Mistah Kurtz—he dead.

A penny for the Old Guy

I

We are the hollow men
We are the stuffed men
Leaning together
Headpiece filled with straw. Alas!
Our dried voices, when
We whisper together
Are quiet and meaningless
As wind in dry grass
Or rats’ feet over broken glass
In our dry cellar

Shape without form, shade without colour,
Paralysed force, gesture without motion;

Those who have crossed
With direct eyes, to death’s other Kingdom
Remember us—if at all—not as lost
Violent souls, but only
As the hollow men
The stuffed men.

II

Eyes I dare not meet in dreams
In death’s dream kingdom
These do not appear:
There, the eyes are
Sunlight on a broken column
There, is a tree swinging
And voices are
In the wind’s singing
More distant and more solemn
Than a fading star.

Let me be no nearer
In death’s dream kingdom
Let me also wear
Such deliberate disguises
Rat’s coat, crowskin, crossed staves
In a field
Behaving as the wind behaves
No nearer—

Not that final meeting
In the twilight kingdom

III

This is the dead land
This is cactus land
Here the stone images
Are raised, here they receive
The supplication of a dead man’s hand
Under the twinkle of a fading star.

Is it like this
In death’s other kingdom
Waking alone
At the hour when we are
Trembling with tenderness
Lips that would kiss
Form prayers to broken stone.

IV

The eyes are not here
There are no eyes here
In this valley of dying stars
In this hollow valley
This broken jaw of our lost kingdoms

In this last of meeting places
We grope together
And avoid speech
Gathered on this beach of the tumid river

Sightless, unless
The eyes reappear
As the perpetual star
Multifoliate rose
Of death’s twilight kingdom
The hope only
Of empty men.

V

Here we go round the prickly pear
Prickly pear prickly pear
Here we go round the prickly pear
At five o’clock in the morning.

Between the idea
And the reality
Between the motion
And the act
Falls the Shadow
For Thine is the Kingdom

Between the conception
And the creation
Between the emotion
And the response
Falls the Shadow
Life is very long

Between the desire
And the spasm
Between the potency
And the existence
Between the essence
And the descent
Falls the Shadow
For Thine is the Kingdom

For Thine is
Life is
For Thine is the

This is the way the world ends
This is the way the world ends
This is the way the world ends
Not with a bang but a whimper.

************

From 'Collected Poems: 1909-1962'
Read about T.S. Eliot

Ang Batang Tinanghali ng Gísing (Sa Pagtila ng Unang Ulan sa Mayo)

2011-04-21T06:55:00.011+08:00

Ni Bienvenido Lumbera

Amoy hinog na bayabas 
ang hanging nakaluskos 
sa siit at sukal ng patuto.

Kumidlat-kumulog kagabi, 
at parang nanaog sa hagdang bato
 ang tikatik ng ulang umaanas 
pagbaba sa balisbisan.
Sa madilim na parang at kakahuyan
 isa-isang nagsipagbukás ng payong 
ang mga kabute—mamunso at mamarang.

Ginaygay ko ang bawat patuto, 
baka may kubling punso
 na hindi naraanan
 ng nangaunang masisikhay.
Tatlong mayang-pakíng 
ang tumitiling namagaspas 
nang mabundol ko ang santa elenang
 kanilang pinagsisitsitan.
Nang lumagitik ang natapakan kong siit, 
parang pinitpit ang libong kuliglig 
sa kanilang pagpaswit, naipit ang tinig.
Inug-og ko ang isang punòng kape—
umulan ng abaloryong tubig, 
ilang salagubang, 
puting bulaklak.

Paano’y tinanghali ako ng gísing—
isang-isa lamang ang kabuteng inabot.
 Kabuteng-ahas pa yata. 
Sayang ang sarap pa naman 
ng mamarang pag lasang luya’t
 paminta ang umaasbok na sabaw, 
matamis-tamis, parang datiles.
 Maski na mamunso lamang, 
nakapaglalaway rin ang sabaw,
 lalo na’t sinukaan
 ng santol na bagong naninilaw.

Ay! ano kung kabuteng-ahas nga 
itong tinuhog sa tingting—
sambalilo ko’y punô naman
 ng nangingitim na bignay, 
alingarong mapula’t makinang, 
bayabas na kalimbahin.
Kulimlim man ang langit na nakayungyong 
sa bagnos na pabahay, ay ano pa—
may ilawan akong bitbit, 
santungkos na bulaklak ng
 kataka-taka.

No Long Way Round

2011-04-20T04:32:00.006+08:00

By Jorie Graham

Evening. Not quite. High winds again.
I have time, my time, as you also do, there, feel
it. And a heart, my heart, as you do,
remember it. Also am sure of things, there are errands, this was a voyage, one
has an ordained part to play....This will turn out to be
not true
but is operative here for me this evening as the dusk settles. One has to believe
furthermore in the voyage of others. The dark
gathers. It is advancing but there is no
progress. It is advancing with its bellyful of minutes. It seems to chew as it
darkens. There was, in such a time, in addition,
an obligation to what we called telling
the truth. We
liked
the feeling
of it—truth—whatever we mean by it—I can still
feel it in my gaze, tonight, long after it is gone, that finding of all the fine discriminations,
the edges, purse holding the goods, snap shut, there
you got it, there, it is yours it is true—hold on to it as
light thins
holding the lavender in its heart, firm, slow, beginning to
hide it, to steal it, to pretend it never had
existence. At the window, I stand spell-
bound. Your excellency the evening, I begin. What is this trickiness. I am passing
through your checkpoint to a nation that is
disappearing, is disappearance. My high-ceilinged room (I look
up) is going to survive
invisibility
for the while longer we
have the means
to keep it. I look at the pools of light in it. The carpet shining-up its weave—
burgundy, gold, aqua, black. It is an emergency actually, this waking and doing and
cleaning up afterwards, & then sleep again, & then up you go, the whole 15,000 years of
the inter-
glacial period, & the orders & the getting done &
the getting back in time & the turning it back on, & did you remember, did you pass, did
you lose the address again, didn't the machine spit it up, did you follow the machine—
yes, yes, did, & the
wall behind it
pronounced the large bush then took it
back. I can almost summon it. Like changing a tense. I peer back through this time to
that one. You will not believe it
when the time
comes. Also how we mourned our dead—had
ample earth, took time, opened it, closed
it—"our earth, our
dead" we called
them, & lived
bereavement, & had strict understanding of defeat and victory....Evening,
what are the betrayals that are left,
and whose? I ask now
as the sensation of what is coming places its shoulders on the whole horizon, I see it
though it is headless, intent
fuzzy, possible outcomes
unimaginable. You have your imagination, says the evening. It is all you have
left, but its neck is open, the throat is
cut, you have forgotten how to sing, or to want
to sing. It is
strange but you still
need to tell
your story—how you met, the coat one wore, the shadow of which war, and how it lifted,
and how peace began again
for that part of
the planet, & the first Spring after your war, & how "life" began again, what
normal was—thousands of times
you want to say this—normal—holding another's
hand—& the poplars when you saw how much they had grown while you were
away—
the height of them! & the paper lantern you were
given to hold—the lightness of it, of its
fire, how it lit the room—it was your room—you were alone in it and free to sleep
without worry and to
dream—winter outside and the embroidered tablecloth—fruit and water—you didn't
even wonder where was the tree that gave such fruit, you lay in blankets as if they were
non-existent, heat was a given, the rain coming down hard now, what a nice sound—you
could ruminate, the mind traveled back in those days, at ease, it recalled the evening's
con-
versation, the light that fell on x's face, how he
turned when a certain person entered the room—you saw him turn—saw shyness then
jealousy enter his eyes as he looked away—and did he see you see him—and the em-
broidered linen handkerchief you saw a frightened woman in the subway slide from her
pocket, use and replace—then sleep was near—somewhere you were a child and then this
now, nightfall and ease, hospitality—
there are sounds the planet will always make, even
if there is no one to hear them.

From 'Sea Change'

Kay Tu Fu na Makauunawa sa Hindi Ko Babanggitin sa mga Taludtod na Ito

2011-04-16T06:33:00.005+08:00

Ni Benilda S. Santos

Wari daang taon na ang nakalipas mula noong gabing kumatok ka sa aming pinto upang makitulog dahil kailangan mong iligaw ang mga ahente ng gobyerno na tiyak na papatay sa iyo. Natatandaan ko ang nararamdamang sakit kapag di-sinasayda nahiwa ang daliri sa pagbabalat ng manggang hilaw nang mapagmasdan ko ang mga mata mong mapula sa puyat. Kasimpula ng nagkalat na hinog na ratiles sa labas ng aming bintana, naibulong ko sa sarili kasabay ang inimpit na pag-iling. Nang inihahanda ko na ang iyong higaan, napadait ka sa akin, at nalanghap ko ang sangsang ng maraming araw ng paglalakad sa tag-init mula sa tagiliran ng bundok sa Quezon hanggang sa mga eskinita ng San Andres Bukid. Tiyak ako: tinanglawan ka ng nangangalahating buwan sa iyong paglalakbay, nilibang ng mga bituin at sinundan-sundan ng hangin. Alam ko ring tinanaw ka ng mga kawayanan hanggang sa mawala ka sa lilim ng mga nunong akasya. Kinailangan mo kayang mamaybay sa ilog? Sinu-sino ang kumupkop sa iyo bago ka nakarating sa akin? Nang walang-imik mong hinawakan ang aking kaliwang suso, at pagkaraan, agusan ng luha ang iyong nangungutim na pisngi, alam kong wala akong maipagkakait sa iyo. Hindi ka na nakabalik pa sa akin mula noon. Natagpuan ang bangkay mong tadtad ng bala: haplus-haplos ng malalambot na ugat ng kamya malapit sa paliguan ng kalabaw sa isang bukid sa Tarlac. Ni hindi nabatid ng masa na iyong idinambana ang karaniwan mong pangalan. At ako, ang natatandaan ko lamang, ay ang iyong lábing nasugatan ng aking ngipin at ang dugong aking nilulon: pagkain ng aking pagharap sa hunyangong panahon.

Mula sa 'Kuwadro Numero Uno'

Gitanjali #60: On the seashore of endless worlds

2011-04-14T21:36:00.003+08:00

By Rabindranath Tagore

On the seashore of endless worlds children meet. The infinite sky
is motionless overhead and the restless water is boisterous.
On the seashore of endless worlds the children meet with shouts and dances.

They build their houses with sand and they play with empty shells.
With withered leaves they weave their boats and smilingly float them
on the vast deep. Children have their play on the seashore of worlds.

They know not how to swim, they know not how to cast nets.
Pearl fishers dive for pearls, merchants sail in their ships,
while children gather pebbles and scatter them again.
They seek not for hidden treasures, they know not how to cast nets.

The sea surges up with laughter and pale gleams the smile of the sea beach.
Death-dealing waves sing meaningless ballads to the children,
even like a mother while rocking her baby's cradle.
The sea plays with children, and pale gleams the smile of the sea beach.

On the seashore of endless worlds children meet. Tempest roams
in the pathless sky, ships get wrecked in the trackless water, death is abroad
and children play. On the seashore of endless worlds is the great meeting of children.

From 'Gitanjali' (Song Offerings), a collection of prose translations made by the author from the original Bengali

Read about Rabindranath Tagore

Guerra Cantos

2011-04-13T07:33:00.005+08:00

Ni Carlos M. Piocos III

They testify without end in our memory.
-Jacques Derrida

Despite the distance from us. Despite the shadows around it.
-Michel Foucault

‡

Lahat tayo ay mga bagong-salta sa sari-sarili nating balat.
At tuwing hatinggabi bago matulog,
humaharap tayo sa ating sarili nang hubad,
at tulad ng mga manlalakbay, dinadalaw
natin ang ating katawan na parang mga dayuhang
kinikilala ang matagal nang di-nakikitang kamag-anak,
kinikilatis ang mga marka: anong hugis ito, anong laki,
saang kagat, at kaninong labi? Dinaramdam natin
na parang nabalong asawa ang mga naiwang bakas.
Ano’t lagi’t laging di natin nakikilala ang ating sariling balat
kapag lubhang napapaso sa labis na init,
kapag lubhang namamanhid sa labis na lamig,
kapag lubhang natutupok sa labis na pag-ibig?

At saka natin titingnan ang isa’t isa upang muling magpakilala.
Tahimik na tahimik na hihiga sa kama, magkatabing
pagmamasdan ang ating mga kahubdan na tila mga sundalong
nakaligtas sa matinding engkuwentro ng ating magkalabang
kampo: Payapa akong lumalapit sa iyo. Ligtas ba dito
sa iyong teritoryo? Huwag kang mag-alala
hindi ako naparito para maghanap ng gulo.
Mangyari kasi’y ako’y nawawala: sugatan, uhaw, gutom
at nanghihina. Kahit sandali lang, maaari mo ba akong patuluyin
sa iyong balat? Kailangan ko lamang ng konting lakas.
Makikiusap ang ating mga hipo, ang ating mga himas,
ang ating mga hawak sa pintuan ng ating mga balat
makikiusap tayo sa isa’t isa na ibaba muna ang ating mga armas,
ang ating mga depensa. Nakatungo tayo’t nakaluhod,
at buong pagkukumbaba nating papapasukin ang isa’t isa.

Saka natin lalanggasan ng kumukulong laway
ang ating mga sugat. Sinisipsip ang mga iwa nang matunaw
ang nanuyong dugo at magnaknak ang bukas na sugat
sa ating mga palad para sa ikatitighaw ng ating mga uhaw.
At upang lalong magkakilanlan, ibinubulong natin ang mga pangalan
ng mga teritoryong ito, o pinapangalanan nating muli
gamit ang ating maiinit na buntung-hininga ang ating mga balat
sa wika ng kinis, pawis, lambot, balbon, gaspang at dulas.
Napakaraming kailangan sauladuhin sa kapwa-balat.
Ito na ba mismo ang iyong pinananahanan, ang iyong sentro,
o ito pa lamang ang bungad?
At saka tayo mag-aalala:
Paano kung ito na mismong ating mga balat ang ating kaluluwa?
Napakaraming pilat dito sa ating mga espirito:
Ito ang pantal na labis kinamot sa murang edad.
Iyan ang mga pinagdamitan ng iyong mga hinubad na taghiyawat.
Ito ang maliit na mata ng salubsob, mahabang hiwa
ng talim ng kutsilyo, daplis ng ligaw na bala, mga tinuklap
na kalyo’t kulugo. Iyan ang mga pinalatandaan natin
sa ating mga kapangahasan at karuwagan sa digmaang ito
Ito ang aking balat noong aking pagkabata, sa pagitan ng dibdib,
parang isang bansang nalunod na nang tuluyan sa mapa.
Paano kung ito na mismong ating balat ang ating kaluluwa?
Paano kung ito na mismo ang ating Lalim,
ang ating Babaw, ang mga labas-masok
sa ating sarili sa loob ng silid ng ating mga katawan?
Paano kung ito na ang ating Kaloob-looban?
Paano mo kaya ako hahawakan?

Pagkagising natin kinabukasan, magmamasali tayong isara
ang ating mga teritoryong tiwangwang. Mapapabalikwas
ang ating mga kapwa-balat na tila tayo'y bagong estranghero.
Nakatalikod tayong dadampot ng saplot, at magmamadaling
lumabas sa isa't isa. Mga destiyerong nagkasalubong lamang
sa kanilang daan at nagkasundong hindi na muling maglilingunan.
Aalis tayo sa teritoryo ng isa't isa nang wala kahit anong iniiwan,
habang kapwa nating naidala ang parehong mga galos ng isa't isa
na muli naman nating kikilalanin at ipapakilala sa iba.

I.

Paano kung isang umaga, bigla na lamang magliwanag ang mga salita;
maging siwang ang mga tinta sa pahina; maging pintuan ang mga titik;
sa hamba ng gilid ng papel; maging tahimik na silid ang aking libro;
sintahimik ng mga nanginginig kong panaginip?

Paano kung isang hatinggabi, bumukas ang pabalat na tila pundidong
bumbilya; magbukas-sara ang kisap sa pagitan ng mga pahina; huminga
nang malalim ang aking wika labas sa aking bunganga; mapagod
sa pag-akyat sa dingding ang aking diwa; tumindig sa aking harap
at walang-gatol na magtalumpati; magbalita; magpasabi; ng pagkapagal?

Ano ang aking gagawin; sa mga malalamlam kong babasahin; sa maninimdim kong sulatin;
sa mga maliligalig kong paghahanap : sa mga maniningning kong pagkapuyat?

Ano ang aking gagawin; kunsakaling magningas at mag-apoy
at buong magdamag na mag-alab na parang sasabog na araw
ang aking mga papel; kunsakaling sa mga nagyeyelong dilim
ng aking mga gabi ako’y tupukin ng iyong mga liham habang
akin itong mahigpit na hawak-hawak?

Ano ang aking gagawin sa aking mga tanging tangan-tangang pag-iisa?

II.

Maaari na akong mamatay ngayong gabi, tangan-tangan ang lahat
ng aking iniibig sa isang kinuyom na palad: isang dampot
ng basang lupa, mga tuyong dahon, tatlong naisalbang mga bala

mula sa engkuwentro, isang dinaplisang pilat sa himutok
kong noo. Ito lamang, at maaari na akong mamatay nang ganito:
dala-dala ang lahat ng libog ng buong mundo sa nanginginig

kong kamao, isang pilas ng sundang na buwan, isang pustisong
nakalimutang lumulutang sa isang tasa ng mapait na kape, ang kinutkot
na kalawang sa matandang bakal, mga talulot ng pinisang bulaklak

ng ligaw na damo, ang aking mga metalikong pagnanasa
sa iyo at sa isang patak ng malagkit na panaginip,
ang madulas na luntiang parang pagkatapos umulan.

III.

Mahal kong mandirigma:

Sumusulat ako sa iyo
sa mga sukat ng salitang hindi sasapat
para tantiyahin itong panimdim ng ating nagkukumahos na lihim.
Ano nga bang wika ang maaari kong gamitin
para sa mga pagkabalam na hindi maaaring sabihin?
Ano nga ba ang lakas ng kataga kung nauupos ito
ng labis na pag-ibig at pangamba?

Sa umaga, dumudura ako ng mga salita sa pulpito
nang buong galit, sa aking abito, tumatalsik ang mga titik,
habang sa gabi, ay inililikom ko silang
muli sa isang pilas ng kuwaderno at isinisilid sa ilalim
ng kulumpon ng mga libro.

Sa umaga, walang mukha, mahinang-mahina,
ang bulong ng salitang ikinukumpisal, ng mahabang
tala ng krimen at kasalanan, at sa gabi, inililista ko ito
hindi bilang confesonario, kundi mga tala ng gumuguhong
katawan at kaluluwa sanhi ng digmaan.

Sino ang aking pagtatanungan ng iyong kalagayan?
Sino ang aking pagsasabihan ng aking mga pagdaramdam?
Sino ang aking paghahabilinan ng maayos ako,wag kang mag-alala?
Sino ang maghahatid ng mga sulat na itinabi ko sa ilalim ng aking kama?

Maaari ko bang maitatak sa diin ng aking panulat ang aking galit,
O di kaya’y itago sa tumpok ng hungkag na pangungumusta
ang aking naghihikahos na mga pagnanasa?
Kapag kinaskas ng iyong kuko ang salitang kumusta ka na?,
mababasa mo ang nais na kitang makita?
Kapag nabura ang aking pang-araw-araw na balita,
mababasa mo ang mapusok nating pagkabata.
Kapag nabasa ng ulan ang liham na ito,
makikita mo ang nakaguhit mong mukha.

Aking mandirigma, sa mga espasyo ng mga salitang ito
maririnig mo ang aking buntung-hininga.
Sa mga gilid at sulok ng papel na ito,
makikita mo ang aking palad na nagpawis at napasma.
Sa natuyo’t pilas na labi ng sobreng ito,
maaamoy mo ang aking basang-basang dila.
At sa labas ng sulat, sa parehong lamyos
at puyos ng titik ng bago mong pangalan,
naisilid ko ang lahat ng nakulob kong pandama.

IV.

Mahal kong pastol:

Sumusulat ako sa iyo
sa mga sukat ng mga titik na tumititig
sa gabing sumasanib sa kalmado kong pag-ibig.
Ano nga bang salita ang maaari kong isulat
para sa ninakaw na sandali ng pagkapuyat?
Ano nga bang wika na mag-aamo sa ating mga hukot,
lugami at pagod na mga balikat?

Sa umaga, naglalakbay kami nang may kasiguraduhan
ang mga hakbang, nilulunok namin ang mga salita
upang hindi mapangalanan ang aming mga anino
at nang hindi mag-ingay ang aming kaluluwa,
habang sa gabi, lumalabas ang wika nang kusa sa aming bunganga
at idinidilig namin ang mga panambitan sa tunog ng lupa.

Sa umaga, tanging ang mga titig namin ang nagsasalita,
at sa gabi, niluluwa namin ang mga kataga sa hangin,
inihahalo ang mga kuwento sa kape upang magising.

Itinatanong ko sa buwan ang iyong kalagayan?
Ibinubulong ko sa mga puno ang sakit sa aking kalingkingan?
Hinahabilin ko sa hangin ang maayos ako, wag kang mag-alala.
At hinahatid ng namimigat na ulan ang lahat ng aking pandama.

Maaari kong itatak sa gatilyo ang galit ng aking pag-ibig
at itago sa tumpok ng hungkag kong mga ngiti
ang aking naghihikahos na lugami.
Habang tumatagal ang hindi ko madalas na pagdalaw
sana mabasa mo na nais na kitang makita.
Habang nadadaplisan ang iyong tainga ng masasamang balita,
sana mabasa mo na nabubuhay ako sa iyong alaala.
Habang alam kong nakatunganga ka sa iyong bintana,
sana makita mong nakalingon rin ako sa iyong mukha.

Aking pastol, sa mga espasyo ng mga salitang ito
maririnig mo ang aking mahimbing na paghinga.
Sa mga gilid at sulok ng papel na ito,
maaamoy mo ang aking panis na laway at hininga.
Sa diin ng pagkakatupi ng liham na ito,
mararamdaman mo ang lambing na aking mga kalyo.
At sa labas ng sulat, sa hindi mo pa alam
na tawagan, ang tunog ng iyong pangalan
ang aking pahingahaan sa gitna ng digmaan.

V.

Mahal kong Panginoon:

Nandito ako sa iyong harap upang humingi ng tawad. Nandito ako
sa iyong harap upang magpasalamat. Nandito ako sa iyong harap
upang makiusap. Nandito ako, nang buong giting, sa gitna ng mundo
at ng panahon, ng espasyo at ng pagkakataon, sa iyong harap.

Kung inyong mamarapatin,
maaari ko bang halikan ang dulo ng iyong kamay
at sahurin ng aking labi ang dugo sa dulo ng inyong daliri?
Pamumulaklakin ninyo ang matang-sugat
sa gitna ng inyong palad sa loob ng aking bibig,
pasabugan ng masaganang dugo ang aking dila
at hayaan ninyong aking inumin ang kapatawaran,
ang parusa, ang mga nagnanaknak na tanghaling-tapat,
at ang nanlilimahid na hating-gabi,
mula sa inyong pagdurusa.

At ito, ito ba ang inyong kalbaryo?
Maaari ko ba itong dalhin
sa loob ng aking kuwarto?
Maaari ba itong maging malawak na sangandaan
kunsaan maaaring magkrus ang landas
ng lahat ng mga taong nang-iwan at iniwanan?
Maaari ba itong maging rotonda ng aming mga pananabik
na makita ang isa’t isa? Maaari ba itong maging abre latang
magbubukas ng aming mga itinatabing mga lunggati,
serbesa, alak, sardinas, ang aming uhaw, gutom at naninikip
na pag-iisa? Maaari ba itong maging susi ng mga nawaglit
na silid? Maaari ba itong maging bitag-panghuli ng isda?
Maaari ba itong maging sampayan ng aming basang-basang kaluluwa,
mga basang punda, basang kamiseta, payneta, kamison, panyo,
mamasa-masang mga panaginip sa aming itinagong mga karsonsilyo?
Maaari ko ba itong gawing pananda sa mga aking daan
nang hindi ako maligaw? Dito ako nagsimulang maglakad, dito ako lumiko,
nanghina, tumayo, dito ako nagdalawang-isip,
at nawalan ng pananampalataya sa aking anino.
Dito ang hindi matinag-tinag na liwanag sa dulo ng manimdim
na lagusan, ang hindi matinag-tinag na liwanag.
Maaari ba itong maging punyal sa aming dibdib, sakmal ng lubid
sa aming leeg, laslas ng talim sa aming pulso, bula ng laway at lason
sa bungad ng aming mga bunganga?

Maaari rin ba namin itong maging kaligtasan? Ang sasagip
sa mga makasalanan naming mga pananalig?
Mahal kong Panginoon, basbasan ninyo ako ng kapayapaan
linisin ang burak sa aking lalamunan,
ang nakaririmarim na dagim sa aking balikat,
paamuhin ninyo ang mabangis na halimaw
na may maningas na mga mata sa aking dibdib.

Mahal kong Panginoon,
pagpalain po ninyo ang aking kalungkutan,
pagsalitain ninyo ang aking mata ng kabutihan ng lupa,.
pagwikain ninyo ang aking tainga ng pagpapala ng ulan,
pangusapin ninyo ang aking balat ng biyaya ng walanghanggang liwanag.

Mahal kong Panginoon, pagliyabin ninyo
ako, ngayon, dito, pagliyabin ninyo ako sa liwanag
na hindi matitinag sa buong magdamag.

VI.

Sumasampalataya ako sa biyak ng tigang na lupa
sa mga guhit ng bitak ng uhaw na mga palayan,
sa unang tag-ulan ng buwan, sa mga pilapil na mahirap
tawirin, sa mga talampakang nadulas sa putikan, sa mga gamu-gamong
lumilibot sa kalabaw sa tuwing nakalublob sa sapa,
sa mga binhing naibaon sa kailaliman ng sakahan,
sa gapasan, sa anihan, sa umaapaw na tubig sa kaldero
kapag nag-iinin ng sinaing, sa mga mumo sa pingas ng plato.

Sumasampalataya ako sa mga nangungulilang bangka
sa tuwing madaling-araw, sa maybahay na nag-aabang
ng mahinahong alon na magbabalik sa katawan
ng asawang matagal nang pumalaot sa hating-gabi,
sa mga naligaw na lambat, sa nagpupumiglas na mga pain,
sa mga pulang mata ng lumulutang na isda,
sa mga bangaw na dumadapo sa kaliskising mga bilao’t
mesa, sa kumukulong asin sa mainit na mantika,
sa mga tinga sa ngipin, tinik sa gilid ng labi at baba.

Sumasampalataya ako sa mga ungol sa hatinggabi:
ng mga amang nirarayuma sa maghapong pagbababad
sa bukid, ng mga inang nabaliw sa paghahanap
ng mga inaswang na anak, ng mga batang nagdedeliryo
sa lagnat, ng mga binatang puspos ng pusok at galit,
ng mga dalagitang ikinakandado ang kanilang bintana’t
silid, ng mga mangingibig na humahalik nang buong
init habang may luhang nangingilid, ng mga hermitanyong
magdamag na nakatulala sa langit, ng mga asong umaalulong
at sinasagpang ang dilim ng kanilang pangil na nangangalit.

Sumasampalataya ako sa paanan ng bundok,
sa mabatong bangin, sa mga tikwas na baging
sa batok ng mga burol, sa maalinsangang mga tanghali
ng paglalakbay, sa mga maalikabok na daan,
sa pudpod na tsinelas, sa namimintog na kalyo sa paa,
at sa kagitingan ng mga bulubunduking mahirap akyatin.

Sumasampalataya ako sa huni ng mga kuliglig,
sa mga sinalang na kahoy at sanga, sa ilanlibong
bituing maaaring bilangin at salikupin ng aking mugtong
mga mata, sa katahimikan ng gubat at parang, sa pangingilala
sa mga paa at sa naliligaw na hakbang, sa pag-antabay
sa panganib at pagharap, mata sa mata, sa pangamba.

Sumasampalataya ako sa madilim na buwan,
sa tutok ng baril, sa kalansing ng mga tingga-tinggang bala
kapag nahuhulog sa batuhan, sa malalaking puno’t
makakapal na talahibang mga taguan, sa bato-balikat
ng matatarik na burol na aking pananggalan,
sa pagtatantiya ng pagkakataon, sa mga pinagmuntik-muntikanan,
sa kaligtasan, sa paghawak ng mahigpit
sa sarili at sa isip kahit nasa gilid-gilid at bingit.

Sumasampalataya ako sa pananalig sa puso,
sa digmaan ng mga katawan at sa giyera ng kaluluwa,
sa mga nangabubuhay sa pag-ibig,
sa mga nangamamatay sa pag-ibig,
at sa mga nabubuhay magmuli sa pag-ibig
sa mga nangamatay na tao,
sa buhay, sa kamatayan, sa pag-ibig
na walang hanggang lumulundo sa buong mundo.

VII.

Sa gilid ng balon,
isa-isa kong pinipilas ang mga sulat
at inihulog sa tubig
na parang mga bangkay ng mga mangingibig
na nangamatay sa mortal na kasalanan ng labis na kaliwanagan
ng isip, ng labis-labis na mga salita para sa labis-labis na pag-ibig.
Umalulong ang balon sa paglusaw ng mga titik.

Bago mawala ang lahat,
nais kong matunaw ang iyong haplos, ang iyong pawis,
ang iyong halik, ang iyong mga salitang aking pastol
na nagmamadali at tahimik na tahimik,
at ang buong lambing at buong galit ng iyong alaala
sa isang tula.

VIII.

Sa bingit ng bundok,
Isa-isa kong itinapon ang mga hinanakit
at inihulog ang mga bato at dahon
sa matarik na bangin
na parang kulumpon ng nalamukos na liham
na nagtala ng mga mortal na kasalanan ng labis na kaliwanagan
ng isip, ng listahan ng labis-labis na mga ginawa para sa pag-ibig.
Umalingawngaw ang bundok sa pagsalpok ng mga bato sa tubig.

Bago maglaho ang lahat,
nais kong magunaw sa hangin at sumanib ang iyong himas, ang iyong laway,
ang iyong dila, ang iyong salitang aking mandirigma
na tila laging nanganganib na mawala,
at ang buong puyos at buong katahimikan ng iyong mukha
sa aking hininga.

‡

Ako’y napapabalikwas uma-umaga: mula sa pananaginip
ng bulong ng bundok ng matandang daigdig,
mula sa matimtimang pagtawag ng hangin ng aking pangalan,
mula sa pag-ibig sa gunita ng sinaunang apoy,

mula sa halina ng kandila sa aking mga daliri, mula sa pagsilip
ng Santelmo sa gilid ng guni-guni. Saan nga ba nagmumula
itong kapangahasan ng darang na balat, ang pagnanais matupok

sa labis-labis na init? Anong ningas? Anong alab? Anong tingkad
ng liwanag? Paano ipinuspos ang puso ng pusok
ng sanlaksang katawang nilalagnat sa pag-alagwa?

Kung kaya’t lumalabas ako ng kuwarto at sinisipat
ang alingasaw ng sinag ng araw, bumababad sa anumang
sanhi ng liwanag. Ngunit hindi naging sapat itong dilaw
na tanghaling-tapat. Hindi makatutupok sa marupok

kong kaluluwa. Kung kaya’t hinubad ko ang balabal
ng takot sa aking mga buhok, ang piring ng sinungaling
sa aking mata, ang bulak sa ilong ng alingasngas ng magdamag.

Kung kaya’t ako’y nagbibihis, tumatakas sa silid nang walang paalam na halik.
Paano nga ba ipinapaalam ang paglisan – Ito ang mga nawala’t iba pang naiwanan,

ito ang mga tala ng pinaslang, ito ang himala ng balita, ang mga milagro
ng ordinaryo – paano ipinapangako ang pagbalik sa pag-ibig sa Santelmo?

Maaring isang liham:

Mahal, itinahak ko na ang landas ng Santelmo. Hindi magiging madali
ang paglalagalag. Maaari akong maantala ng gatilyo, iligaw at ilihis,
saka malagas ang aking mga kasama sa gunita ng yumaong hiwaga
ng dati naming mundo, o panghinaan sa labis na pagkagilalas
sa dahas ng engkuwentro. Ipinapangako kong ako’y magiging matatag

at magpapatuloy sa daan upang matagpuan ang Santelmo.
Kapag ito’y aking nahanap, dadamputin ko ito, kikilatisin ko ang kibot
at tibok ng ng lagablab ng ningas, ikukuyom sa aking palad at idadarang
sa aking dibdib upang lagnatin ang aking dugo sa pagtuklas ng pag-ibig.

At sa aking pagbabalik, iaalay ko ito sa’yo bilang bago kong puso.
Sabay tayong susugod palabas ng bahay, susugod kasama ng mga nagtagumpay,
mamalasin ang bayang minanhid ng lagim at katahimikan.
At sa atas ng pintig ng halinhinang poot at pag-ibig,
lunggati at ligalig, dudukutin at ipupukol natin
ang ating mga puso sa langit.

O mas mainam, maaaring
katahimikan, ni walang

Sa muli nating pagkikita.

'Guerra Cantos', Unang Gantimpala, Tula, 2010, Don Carlos Palanca Memorial Awards in Literature

Ang 'Guerra Cantos' ay kabilang sa aklat na 'Corpus' na ilalathala ng UST Publishing House

True Love

2011-04-12T07:54:00.002+08:00

By Wisława Szymborska

True love. Is it normal
is it serious, is it practical?
What does the world get from two people
who exist in a world of their own?

Placed on the same pedestal for no good reason,
drawn randomly from millions but convinced
it had to happen this way—in reward for what? For nothing.
The light descends from nowhere.
Why on these two and not on others?
Doesn't this outrage justice? Yes it does.
Doesn't it disrupt our painstakingly erected principles,
and cast the moral from the peak? Yes on both accounts.

Look at the happy couple.
Couldn't they at least try to hide it,
fake a little depression for their friends' sake?
Listen to them laughing—its an insult.
The language they use—deceptively clear.
And their little celebrations, rituals,
the elaborate mutual routines—
it's obviously a plot behind the human race's back!

It's hard even to guess how far things might go
if people start to follow their example.
What could religion and poetry count on?
What would be remembered? what renounced?
Who'd want to stay within bounds?

True love. Is it really necessary?
Tact and common sense tell us to pass over it in silence,
like a scandal in Life's highest circles.
Perfectly good children are born without its help.
It couldn't populate the planet in a million years,
it comes along so rarely.

Let the people who never find true love
keep saying that there's no such thing.

Their faith will make it easier for them to live and die.

Translated by Stanisław Barańczak and Clare Cavanagh
From 'Poems Collected and New'

Read about Wisława Szymborska

Gen-wine Pinakbet

2011-04-11T06:07:00.002+08:00

Ni Alwynn C. Javier

Ihanda ang ingredients na gulay:
native na kamatis, yung naninilaw pa;
isang bungkos ng sitaw, ga-dangkal ang haba;
native na talong, yung berde at bilog;
isang daklot ng sili, yung ga-daliri;
native na patani, yung maputi-puti;
isang tumpok ng okra, murang-mura;
native na ampalaya, yung super liliit;
isang pirasong kamote, mabuhok-buhok pa;
native na bawang, yung galing Sinait;
isang bigkis ng sibuyas, from Nueva Ecija;
at siempre pa, ang luya, fresh from inang lupa.

Mani-mani ang pagluto sa gen-wine pinakbet.
Pero take note, gen-wine: niluluto sa banga,
di sa kaserola; hindi sinasandok, kundi inaalog;
hindi sinasahugan ng isda o hipon, hindi inaalatan
ng bagoong-alamang, lalong hindi inaasnan;
walang tubig, walang kalabasa
at kung anu-ano pa (ganoon ang bulanglang).

Igisa ang bawang at sibuyas sa kawali,
ta’s ihalo ang kamatis at pansahog na bagnet,
ta’s itabi. Ipasok ang mga gulay sa banga;
ang rule of thumb, from hardest to softest.
Isalang sa mahinang-mahinang apoy.
Ibuhos ang ginisa sa mga gulay na mainit-init na,
ta’s laksan ang apoy hanggang umusok ang banga.
Timplahan ng primera-klaseng bagoong,
yung gawa sa isdang monamon.
Ta’s takpan hanggang muling kumulo.
Alug-alugin ang banga para maghalo-halo
ang lasa ng lahat ng sangkap. Amuy-amuyin
ang pait, ang asim, ang anghang, ang alat.

Mahirap ilarawan ang sarap ng gen-wine pinakbet.
P’rang life, p’rang love, p’rang one-night-stand.
O ‘ika nga sa internet, it’s complicated.
O parang sa lumang pelikula: mainit, masarap, parang...
malilimutan mo ang iyong pangalan.
Parang ito ang totoong dahilan kung bakit
never akong mangingibang-bayan.

Mula sa kuleksyong 'Yaong Pakpak na Binunot sa Akin', Ikalawang Gantimpala, Tula, 2009, Don Carlos Palanca Memorial Awards in Literature

The Lemon Trees

2011-04-10T13:07:00.004+08:00

By Eugenio Montale

Listen: the laureled poets
stroll only among shrubs
with learned names: ligustrum, acanthus, box.
What I like are streets that end in grassy
ditches where boys snatch
a few famished eels from drying puddles:
paths that struggle along the banks,
then dip among the tufted canes,
into the orchards, among the lemon trees.

Better, if the gay palaver of the birds
is stilled, swallowed by the blue:
more clearly now, you hear the whisper
of genial branches in that air barely astir,
the sense of that smell
inseparable from earth,
that rains its restless sweetness in the heart.
Here, by some miracle, the war
of conflicted passions is stilled,
here even we the poor share the riches of the world—
the smell of the lemon trees.

See, in these silences when things
let themselves go and seem almost
to reveal their final secret,
we sometimes expect
to discover a flaw in Nature,
the world's dead point, the link that doesn't hold,
the thread that, disentangled, might at last lead us
to the center of a truth.
The eye rummages,
the mind pokes about, unifies, disjoins
in the fragrance that grows
as the day closes, languishing.
These are the silences where we see
in each departing human shade
some disturbed Divinity.

But the illusion dies, time returns us
to noisy cities where the sky is only
patches of blue, high up, between the cornices.
Rain wearies the ground; over the buildings
winter's tedium thickens.
Light grows niggardly, the soul bitter.
And, one day, through a gate ajar,
among the trees in a courtyard,
we see the yellows of the lemon trees;
and the heart's ice thaws,
and songs pelt
into the breast
and trumpets of gold pour forth
epiphanies of Light!

Translated by William Arrowsmith
From 'Cuttlefish Bones'

Read about Eugenio Montale

Ang paglilitson ay trabahong maselan

2011-04-09T18:43:00.003+08:00

Ni Jose F. Lacaba

Ang paglilitson ay trabahong maselan
at iwan mo na sa mga sanay, amang.
Bago iyang suot mong barong-Tagalog,
dudumi lamang kung ika'y mag-iikot
ng malangis na kawayang yapos-yapos
ng isang malangis at kinalbong baboy.
Baka rin naman ang abo ay masaboy
diyan sa gawi mo, at baka ang apoy
ay biglang magsiklab at ika'y madale.
Kaya manood ka na lamang diyan, hane?

Kami naman, amang, ay sinusuwelduhan;
pawis nami't libag ay binabayaran
para sumarap ang iyong kaarawan.
Hindi larong pambihira ang pag-ikot.
Ito'y trabaho, na may bayad ang pagod.
At kung gusto mo lamang ay maglaro,
maraming laro akong maituturo
na hindi mo man lang nababalitaan,
huwag lang ito na aming kabuhayan.
Lakad na sa loob, doon ka kailangan;
kami'y huwag agawan ng hirap, amang.

Mula sa 'Mga kagila-gilalas na pakikipagsapalaran'

The Panther

2011-04-09T05:19:00.001+08:00

By Rainer Maria Rilke

In the Jardin des Plantes, Paris

His gaze has from the pasing of the bars
grown so tired, that it holds nothing more.
It seems to him there are a thousand bars
and behind a thousand bars no world.

The supple pace of powerful soft strides,
turning in the very smallest circle,
is like a dance of strength around a center
in which a great will stands numbed.

Only sometimes the curtain of the pupils
soundlessly slides up—. Then an image enters,
glides through the limbs' taut stillness—
and in the heart ceases to exist.

Translated by Edward Snow
From 'New Poems [1907]'

Sa Pagitan ng Emerhensiya

2011-04-07T05:14:00.013+08:00

Ni Joseph Rosmon M. Tuazon

Saka pagdating mo'y kung anong himala,
Sarili ko naman ang biglang nawala;
Sino ka? Ano ka? Hiwatig? Babala?
O anyo ng isang pamahiing luksa?
- Teo Baylen

It is the recipe we want, the blessed instruments.
It is the law in her dress we want let in.
It is the world made strange again
we want invited in.
Without memory, without distance.
- Jorie Graham

Salansan

1

Mas palagay silang ipagpalagay na anomalya
ang pagkakasabit ng mga kuwadro sa eksibit

na kung hindi tabingi, baligtad.

Nakahilig ang baso
at may napipintong umiyak sa natapong gatas.

Sa halip na pasalimbad, nalalagas mula sa langit
ang mga uwak.

2

Ito ang linyang kumikislot.

Nang may nag-usisa kung sino ang pintor
ay may nagpresintang ako

sa likod. Ako, sabi ng isa pa
sa pinakalikod. Lahat ay umaakò

ngunit walang lakas-loob na humahakbang
sa harapan.

Ito ang itim na lalong bumalasik.

Balingang muli ang mga larawan

at hindi na sila ang mga larawan
na pinagmamasdan kani-kanina lamang.

Ito ang kurbang hinaplos ng liwanag.

3

Ito ang lupalop na muli't muling ipinipinta
sa tuwing dumarantay sa kambas ang mata.

4

Biglang sinapian ng lula ang mga uwak.
Walang-hanggan silang nangaglalaglag.

Isang taniman ang hindi saklaw ng kuwadro.
Ngunit makukutuban ang panginginig

ng mga uhay—
nag-aakalang anumang padapo, pasalakay.

************

Soap

Hindi pa nagkikita ang magkasintahan.
Sa paanan ng tenement, sa tapat

ng gusgusing talyer na pinintahang puti
kalaunan at naging barberya.

Gayunman, maliwanag ang kasunduan,
umaraw-umulan. SIyempre, umulan.

At maaaring ipagpalagay na kapuwa
lamang sila nagpapatila saanman inabutan

ng alinlangan. Paroo't parito ang mga batang
pinahintulutan ang kanilang sarili

sa pagtatampisaw. HIndi sila humihinto
sa tagpuan. Ni hindi naaantala ang laro

kahit sandali sa maya't mayang pagdukwang
ni Leoning mula sa ikatlong palapag

para makipagpaligsahan sa panggagalaiti
ng kidlat. HIndi siya pansin ng isang

nakasubsob sa poste, sabik na mamulat
at makadakip ng kapalit. Mahahabol lamang

ng mga paslit ang kanilang hininga
sakaling magkita ang magkasintahang

magkasukob, marahil, sa isang pulang payong.
Nangingilag sa tilamsik at hagibis

ng mga kotse, pihadong patawid sila
sa kabila ng kalsada para mag-abang ng bus

o anumang maaaring tumangay sa kanila
palayo. Ihahatid sila ng tingin

ng mga batang nagsipasiyang magpaawat,
na tila sa kanila may nakiraan. Ngunit

hindi sila bibigay sa kinatatayuan, hindi
nila makaliligtaang kumaripas sa pagtataguan

pagkalagpas na pagkalagpas ng dalawa
na kailangan munang magkita.

May idinudulog ang taya sa poste,
hindi siya dapat at hindi pa siya nalilingat.

Patuloy siyang nagbibilang, magbibilang,
ilang tag-ulan na ang nagdaan.

************

Ang Natiyempuhan

Nagmamakinilya ang lalaki sa buhos ng ulan.
Pinaniniwala niya tayong ayaw niya matagpuan.

Na kapag nakasilong ang lahat sa loob, labas
ang taguan. Na madalas sa hindi, ang lingid ay ligtas.

Mambabasa, maging tayong dalawa ay takaw-pansin
sa kidlat; nakatayo't nakayukod sa magkabila

ng kanyang balikat. Mataman nating pinanonood
na magkagutay-gutay (bawat takatak, bawat diin

ng tipa) ang papel na tila lupang madaling nabubungkal
kapag basa. Pagdaka'y tatanganan niya ang sinulat

sa hampas ng hangin: isang gulanit na bandera:
maringal, makasasapat, kahit man lamang

para sa kaniya. Magkakatinginan tayo habang siya
ay patungo-tungo, nagrerepaso't mukhang nasisiyahan

sa masinsing pagkakahanay ng mga punit at puwang,
butas kung saan matiim na nagbantas.

************

Mga Labis na Detalye

Isang klarinete ang hindi ipinamana sa akin ni Tiyago.
Siya ang patpating mama sa retrato.

Ni hindi sa kaniya ang retrato kung hindi sa siyang
nakaupo: si Nanay Tanda

na mistulang kampante't kuntento
sa silyang nangyaring naroon.

Kung nagpatong man lamang si Tiyago ng butuhing kamay
sa balikat ni Nanay, malamang

ay mas mapapalagay ako kung bakit siya
nasa likod, nakatayo;

ang mga kamay ay masisiguro kong butuhin.
Kung wala sa retrato si Nanay, magkukusa si Tiyago

sa pag-upo? Duda ako.
Hindi naroon ang silya para sa kaniya. O siya para sa silya.

Kung wala sa retrato si Nanay, sa halip ay bitbit ni Tiyago
ang klarineteng hindi ko namana:

sinasalat ng mga kamay
na butuhin (kaya?)

ang eskala't umiihip ang musikang
kumaluskos man lamang sana sa tainga

kung naging sa kaniya ang retrato. Kung totoo
ang kuwentong inihabilin sa akin para miling ikuwento.

Mahirap nito, wala ni kuwento kung wala si Nanay Tanda.
Walang retrato akong pinagmamasdan.

Malamang ay nakahilata ako sa balkonahe, sumisipol.

************

John Doe

Maging ang dalawa niyang kamay
ay hindi magkakilala,

waring hindi ni minsang naging magkasabwat:
pinapatay-sindi ng isa ang switch

habang ang kabila'y mariing nakatapal sa bibig.
Ngunit sa tuwing nilalamon ng dilim

ang silid, laging kumakawala
ang tili, tumutulig

na tila angil ng kutsilyo
sa hasaan: talim

na ipinasadya para sa tiyak na hugis ng sugat.
Ano ang mahahagilap

ng mata sa sampitik
na liwanag? Dungis ng bakas? Kisap

ng susing pirming nawawaglit? Patay
-sindi. Sindi. Patay. Bombilya

ang kumurap
nang manigas ang talukap.

Nakayapak siya sa gabi,
nakatuntong siya sa espasyo,

ibinalangkas niya sa kinatatayuan ang tamang
pagsalampak. Umaalma ang dibuho,

hinihila siya palapag.
Hindi matuklap ng mga anino ang sarili.

************

Ilang Talâ ng Sakuna

Ang Silbi ng Still Life

May sumisipol-sipol sa tahimik na pasilyo.
Sinisiklot-siklot niya sa palad ang isang kahel.

Bawat silid na kaniyang lampasan ay may abalang
pumapanaw, buo ang konsentrasyon

sa mangkok ng mga prutas na hindi matiyak
ng mata kung totoo o plastik o nakapinta

ngunit sa sulok ay unti-unting nalulusaw,
lumiligwak sa lamesitang wari ding nalulusaw.

Umaabót ang ulirat sa mapipiga, makakatasan
pagkat lalong lumalapot ang lagkit sa lalamunan.

Hindi nagmamadali ang sumisipol-sipol sa pasilyo.
Kay-lamig ng kahel nang sa palad ay mapirmi.

Ensayo

Siya ang anak. Kanina pa siya nag-eensayong
magtimpi sa pag-iyak kapag nirolyo palabas

ang inang nakataklob ng puti't malinis na kumot.
Hindi siya pipikit, hindi siya malalagasan ng luha.

Kung pagbibigyan, siya ay makikitulak
hangga't may aawat sa kaniyang tumapak sa exit

kung saan ilan nang tinalukbungang bangkay
ang naihatid. Malapit na niyang maperpekto

ang pagpipigil. Ipaubaya sa kaniya ang kaniyang
sandali. Sinasaid niya na lamang ang nalalabi sa mata,

umiiling nang kagat-labi. Bumukas ang pinto
at nangamba siyang baka may mag-abot ng panyo.

Minsan Wala ni Usok

Ngunit gabi-gabing napapasugod ang bombero,
iginigiit na lahat ng bagay ay maaaring matupok

anumang segundo. Kapag disoras, ang magkakapit-
bahay ay niyuyugyog sa kama ng sirena

at sinisilaw ng duguang liwanag mula sa bintana.
Pinaaandar niya ang bomba, kinakalag ang mga hose,

tarantang binubugahan ang bawat bahay at bawat
madapuan ng tingin. HIndi magkasundo ang mga tao

kung tutulungan ba o itataboy ang bombero
na sunod silang tinututukan. Tumitilapon silang

basang-basa't namamagang parang mga espongha.
Napakapayapa ng mga umaga pakaraan ng bagyo.

No Parking

Isinandal niya ang bisikleta sa poste ng senyal
para bumuntunghininga. Hindi iyon pagkakataon:

ang kadena ay hindi minsang pumalyang
madiskaril. Dito rin maaaring gumarahe

nang nariin ang isang trak na susuray-suray.
Oo, dito mismo. Masyadong planado?

Hindi ko sasabihing hindi. Na may tuluyang
nakalas. Kunsabagay, baka bagay na masusuway

ang mas hanap niya, hindi aksidente.
Anupaman, kailangan niyang magsimula agad

at madaliin ang pagkumpuni. Pansamantala, wala
akong ibang iisipin kundi ang siya ay naghihintay.

************

Lunar

Sinubukan kong hindi idamay ang buwan,
ngunit kailangan kong makatiyak na panatag ang ilog

sa gabing ganap. Nilikom niya
ang kaniyang damit at sumampa sa bintana,

tumakbo tungo sa tubig upang bihis na malunod.
Tuloy-tuloy ako sa mesa at hindi inangat

ang panulat. Madalas akong nagigipit ngunit
sinubukan kong hindi idawit

maging siya: Multo nitong mundong / naglulublolb
sa bawat ilog// at sa ilog ko

ay laging nalulunod: waring pagkakamali
ang humingi ng saklolo. Minsan, siya ang nananatili

sa silid, ako ang sumusuong sa gabi nang matapat
sa nilalandas, sa hanggan ng luminosong mga bakas.

Bumubula ang ilog sa bibig./
Buong-buong lumulon ang tubig.//

************

Unang Yumao

Ayon sa salaysay, mas ninais ni Pandaguan
na maipatapong muli sa impiyerno

kaysa minsan pang magisnan si Lupluban
sa piling ng iba. Mula noon,

hindi na nakabalik mula sa kabilang buhay
ang tao. Mula noon. Ngunit hindi ito alamat

tungkol sa unang kamatayan
kung hindi mas sa pangungulila

na mahirap sabihing una. Kung paanong
sa simula't simula ay napakalubha ng paraiso,

ang sagana na walang kasalo,
at itinuturo ng mga bathala ang umibig

ngunit hindi ang maghintay.
Laging huli na ang lahat para sa umuuwi

at marami nang nangyaring hindi pa dati
nangyrai at itinuturing na kasalanan.

Ipinagdiwang ang pag-iisang dibdib
nina Lupluban at Maracoyrun sa ipinuslit

na baboy na kanilang nilitson para sa tanan.
Kanino ipagpapaalam ang isang bagay

upang hindi ito matawag na nakaw,
na pagtataksil? Ni wala pang nakatatanto

kung bakit kailangang paghati-hatian
ang mundo. Akala nila'y para sa lahat ang lahat

pati na ang panahon, at walang tiyak na pag-aari
ang sinuman, maging si Pandaguan.

Pagkat walang nagbalik sa kaniyang tabi,
marahil ay pumalaot siyang mag-isa. Tulad dati,

dangan lamang ay hindi niya maiitsa ang kawit
ng pamimingwit. Marahil ay tumawag siya

sa mga diyos, nalilito kung magsusumamo
o manghahamon—kung may tumawag sa kaniya,

magagawa kaya niyang lumingon?

Sumagwan siyang palayo, waring buo ang loob
na unahan ang araw sa pinaglulubugan—

nahinuha niya kayang siya ay hinahayaan?

************

Ang Arkitekto

Parang utang na loob ko pa
na hinahayaan niya akong manood

gayong siya ang hinahayaan kong
magtayo ng bahay

ng mga baraha.
Tumatayog ang salansan

sa aming pagitan
at hindi niya ako pinapatulan

anumang pilit at sulsol ko,
pusoy o kahit

eksibisyon na lang sa pagbabalasa.
Maninigarilyo ako kunwari

para buksan ang bintana
ngunit walang hangin

akong maanyaya. Mauupo na lang
akong muli, pasimpleng iihip

at halos ihagis niya
ang buong katawan sa pagsangga.

Imposibleng mailagan
ang bigat ng kaniyang tingin,

kambal na bolang
bakal na umaasinta ng matitibag,

gayong tanging sa yakap niya
nabubuwag ang kaniyang mga obra.

************

Distritong Kabila

Ang abala ay kung hindi ka mapabisita.
Kung sa iyong paanan gumulong ang bola,

pulutin mo:

pagtingala mo ay nilikas na ang palaruan.
Ang duyan, umuugoy.

Huwag mong isiping malaking abala.
Katunayan, magsisimula lamang ang pagdiriwang

pagdating mo.
Inaanyayahan ka sa munting salo-salo sa plasa,

sa matining na beso-beso
ng mga baso mula ngayon hanggang iisa

na lamang sa kanila ang matira, tangan
ang kopa sa ere.

Walang humpay ang usapan kung saan
mainam magretiro

ang hinanakit, saanman
na hindi na kailangan lumisan

dito. Umiikot ang plakang
walang awit kundi ingit

at pirming mukhang bagong-punas ang sahig
pagkat walang lakas-loob na tumatapak

sa liwanag, hila-hila ang ka-tango.
Gayunman, alangang masaulo nila ang tumpak

na mga hakbang—ang lakdaw, ang ikot,
ang padulas na atras—

liban lamang kung may saglit na hindi mo naisip
magpaalam. Ihahatid ka

ng sigabo ng babala't palahaw
na hindi mo tiyak kung para at dahil sa iyo.

Sundan

ang hiera ng mga terasang iniwang bukas
ang ilaw.

Ang tumba-tumba, umuugoy.

************

Pansamantala

Sinusulat ito sa pagitan ng mga emerhensiya.
Muling hinati ang baraha't sinargo ang mga bola.

Bakit hindi sumubok ng bagong resipi o restawran?
Nakaupo na naman si Mang Ruben sa mau hagdan

para ngitian ang lahat ng nagdaraan: Hinay-hinay
lang, hinay-hinay lang, payo niya

at hindi siya pumapayag na maunahang mapayuhan.
Nakahilata si Choy sa bagong tabas na bermuda,

pinagmamasdang lumutang ang mga ulap
habang nagsasalsal

pagkat para sa kaniya ay wala nang pinakabasang
pangarap kundi mga ulap na lumulutang.

Hindi tinitingala ng aso ko ang maiitim na ulap.
Ni hindi niya pinapatulan ang aso sa tapat

at nakatitig sa kaniya. Matikas silang nakabantay
ngunit hindi para sa isa't isa. Hindi para kumahol

nang walang patumangga hanggang sa mapangal.
Huwag magugulat. Huwag manggugulat,

may hintuturong magaang nakalapat sa buting
mas pula sa pula ng dingding—huwag.

Binubulatlat ni Mang Ruben ang diyaryong ilang ulit
na nirolyo't kinipkip sa kilikili. Nirolyo, kinipkip.

************

Stress Management

Kani-kaniyang aso para pagdiskitahan
at nakapamaluktot ang aso mo

sa pintuan na parang basahan.
Ilang gabi mo na siyang hindi pinapapasok

mula nang siya ay matigok,
pero anong ginhawa

na nariyan lang ang bangkay
para kutson sa poot

na itinutunton mong lahat sa paa, nililikom
na parang putik sa sapatos.

Tadyak, tadyakan mo, patikimin mo

tuwing umaga at bago ka humarap
sa mundo. Sige, sipa, sipain mo

hanggang manikit at mangatas sa semento
ang laman, ang buto.

Pagkaraos, magpaspas ng suklay,
higpitan muli ang kurbata. Pero ano,

kulang pa? Sige lang, manggigil, huwag

magpigil, samantalahin

habang nariyan.
Pero hayan

na si kumpare, nagpupuyos
at marami daw kayong dapat pag-usapan

at mas marami kayong hindi dapat
pag-usapan kaya't ang napagbuntunan

muli ay ang asong hindi tinuruang
umangal. Sige, pulbusin ninyo,

bayuhin kung ano pa ang natitira
sa bungo't tadyang

habang nagusuklian kayo
ng tanginamo at tanginamorin

at magkapatid pala kayo? Magbigayan,
kung gayon, salitan

sa pagsipa, ikaw muna,
tapos siya, tapos ikaw, tapos ikaw,

tapos paunlakan mo rin ang aso niya
na pipilay-pilay na't nauulol,

na nginatngat at ipinagpag kaliwa't kanan
ang aso mo.

Pero huwag maging masyadong mabait,
kani-kaniyang aso para pagdiskitahan,

tadyakan mo rin ang aso ng iyong mahal
na kapatid. Sige, puta,

umaangil? Tadyakan mo, huwag

madalâ, huwag
madalá

sa iyak at kahulang
gumagapang sa kahabaan ng lansangan.

************

Memento

Ito ang kutsara at sangkutsarang saklap.
Ito ang tasa at santasang latak.

Ito ang balabal ng balo ng mundo.
Ito ang banig na may habing mga matang mulagat.

Ito ang kuwintas na magniningning sa guniguni ng bulag.
Ito ang pulseras ng matakaw sa bagay na makikintab.

Ito ang pasong puno ng pinakapinong buhangin.
Ito ang plorera mula sa bahay na hindi nagpapatuloy ng liwanag.

Ito ang espadang masinop na maisisilid sa dibdib.
Ito ang maskara ng walang hindi kamukha.

Ito ang aklat ng mga instruksiyon sa patay na wika.
Ito ang anitong nagtataboy sa mga bisita sa aming bayan.

Ito ang postkard ng siyudad ng hindi mo maaaring panggalingan.
Kunin ang maibig at maiiwan ka.

************

'Sa Pagitan ng Emerhensiya', Unang Gantimpala, Tula, 2005 Don Carlos Palanca Memorial Awards in Literature

Into the Matter

2011-04-06T03:36:00.004+08:00

By Octavio Paz

Roar of engines
swollen river
whiplashing whistles
squeal of breaks
babble
Flailing neon
knife wounds of electric light
Multicolored night
decked with signs
blinking letters
the leering wink of numbers
Night of countless tits
and a single bloody mouth
cats in heat monkeys panicked
Night in the bones
skeleton night
the headlights touch your secret plazas
the sanctuary of the body
the ark of the spirit
the lips of the wound
the wooded cleft of the oracles

City
heap of stones
in the sack of winter
Night grows
the tide grows
grim towers with fear at their throats
houses temples domes
petrified time
great masses of dream and pride
winter brands them with its cruel irons
stones chewed to the bone
by the century and its acids
the nameless evil
the evil with all the names
cyst
fixed
in the marrow of iron
in the blind joints of stone

City
a clock strikes
between your thighs
too late
too soon
Ages of smoke
battle in your skull
in your bed
the doomed centuries make love in sorrow
City of indestructible façade
crumbling memory
your demented speech
woven with reason
runs through my veins
your syllable ringing in my ears
your interminable phrase

As though suffering from loss of blood
the moon
rises over the rooftops
The moon
like a drunkard falls on its face
Stray dogs
pick the moon's bone clean
A convoy of trucks
runs over the bodies of the moon
A cat crosses the bridge of the moon
The butchers wash their hands
in the water of the moon
The city stretches out in its alleys
goes to sleep in the empty lots
the city has become lost in its outskirts

A clock strikes the time
now it's time
it's not time now
now it's now
now it's time to get rid of time
now it's not time
it's time and not now
time eats the now

Now it's time
windows close
walls close doors close
the words go home
now we are more alone
The mind and its octopus scribes
sit down at my table
the court condemns what I write
the court condemns what I keep silent
Footsteps of time that appears and says
what does it say?
what are you saying? my thoughts say
you don't know what you're saying
traps of reason
crimes of language
you must erase what you write
write what you erase
the front and back of arthritic Spanish

Today one could say all the words
a skyscraper of bristling words
an enormous meaningless city
a grandiose incoherent monument
a miniature babbling Babel
others built you
the masters
the venerable immortals
seated on their rickety thrones
others made you the language of man
gibberish
crumbling words

Go back to the names
the axis
the broad backs of this world
the shoulders effortlessly bearing time
Names
the glass frozen glance
the wall no one's mask
the books with blank expressions
swollen with warring reasons
the servile table set on all fours
the door the condemned door
Names
scuttled truths

Time is weightless
and heavy-hearted
Things are not in their places
they have no places
They are motionless
and moving
they spread wings
spread roots
claws and teeth
they have eyes and nails and nails and nails
They are real they are ghosts they are bodies
they're here
and can't be touched

The names are not names
they don't say what they say
I must say what they don't say
I must say what they say
stone blood sperm
rage city clock
panic laughter panic
I must say what they don't say
the promiscuity of the name
the nameless evil
the name of the evils
I must say what they say
the sanctuary of the body
the ark of the spirit

From 'Collected Poems: 1957-1987'
Translated by Eliot Weinberger

Read about Octavio Paz

Ang Siyentista

2011-04-05T07:42:00.001+08:00

Ni Carlos M. Piocos III

Kinakailangan lamang ng dalawang tao
upang tuluyang mapaguho ang buong mundo.

At dito, sa loob ng iyong kuwarto,
tayo, tayong dalawa,
mga paham ng matatandang kaalaman,
ang magtatakda sa tadhana ng malawak nating uniberso.

Ngayong gabi, patutunayan ko sa iyo ang kapangyarihan
ng agham ng pagsasanib ng katawan, dito,
dito sa kuwadradong espasyo ng ating higaan.

Ito ang puwersa ng grabedad,
dalawang nag-aatubiling kamay sa balikat.
Halika: ang dikta ng puwersa,
humiga ka muna nang tama
ayon sa posisyon ng mga planeta’t tala,
bago natin simulan ang rebolusyon
sa kalawakan ng iyong kama. Astrolohiya,
o pagmamapa ng tamang galaw,
ng tamang ikot, ng tamang indayog
sang-ayon sa halina ng makikinang na araw
sa loob ng iyong mata: ang sentro ng galaksiya.

Susukatin ng aking daliri ang milya-
milyang agwat ng iyong labi,
ang heyograpiya ng katawang malikot
at walang tinag sa aking yakap.
Dito ang guwang ng balat,
ang pagwawatak-watak ng kalupaan,
ang mga maliligalig na kontinente kapag lumilindol
at nanginginig ang nagpupuyos na dibdib.
Dito ang lalim ng karagatan,
dito ang taas ng mga bundok,
dito ang dilim ng liblib na mga pook,
kapag lumalalim ang paghinga sa pagtulog.
Pag-aaralan ko ang mga kalamidad ng kalikasan,
ang mga sakuna, ang mga sinalanta
ng iyong pagtutulug-tulugan.

Ipaunawa mo sa akin ngayon ang kauna-unahan
at pinakamahalagang batas ng pisika:
Ang anumang puwersang ilalapat
sa kahit anumang bagay ay may katumbas
na puwersang manlalaban: parang siyensiya ng digmaan,
parang diyalektikang walang hanggan.

At ipapaunawa ko sa iyo
ang hiwaga ng mga kimika
sa hinalong gayuma ng aking bibig:
pakiusap, kahit isang halik.
Sapagkat ang aking laway ay gasolina
sa loob ng iyong bunganga,
at sasabog sa iyong puso
ang matagal nang naibaon na granada.
Ang bombang sisira sa buong daigdig
ay naisilid lamang sa loob ng iyong dibdib.

Tutuklasin natin ang sikretong mahika
ng matanda’t lihim na siyensiya ng alkimiya:
tingnan mo, tutubog ako ng isang butil ng ginto,
ng isang busilak na bagong-mundo,
sa dulo ng iyong dila.

Mula sa Rupero

2011-03-28T08:25:00.008+08:00

Ni Miguel Paolo Celestial

Madalas sa madalas, tuwing tayo'y nag-uusap,
di ko mawari kung sino ang iyong nakikita
bago mo pa isa-isahin ang plastik na butones,
bago mo tanggalin ang tupi ng aking mga manggas.

Dahil kapag niluwagan na ang sinturon at nahulog
ang pantalon, nakakalimutan ang landas ng sapatos,
nawawalan ng kasaysayan ang dumikit na alikabok.
Iisang mata lamang ang malulusutan ng sintas,

ngunit pareho tayong nakapikit, natatakot
hubarin ang pinakahuling pilas ng damit.
Pawisan, balat sa balat, dagli tayong nagbibihis,
sinusuot ang sari-sariling kamiseta ng hininga.

Dahil bago mo pa ako hinubaran sa tingin,
sinimulan na kitang unti-unting tastasin.

Translation: 'From the Hamper', with pictures

Kay Leonard Co

2011-03-12T07:24:00.006+08:00

Ni Miguel Paolo Celestial

O mabunying kalupaan! Nasaan pa ang iyong dangal
Kung bundok mo’y mababa at ilog mo’y matumal?
Leonard Co

Walang mintis, káya niyang panglanan
ang mga halaman mula sa paanan
ng bundok hanggang gulugod — at pabalik.
Walang dawag at sukal na di kinilatis,

punong di inakyat, gubat na di binagtas.
Mula sa dahon, bulaklak, sanga, at ugat
humugot ng lunas para sa karamdaman
ng karaniwang mamamayan, ng taumbayan.

Hanggang sa hulí, nakalahad ang palad,
nakadipa tulad ng punong walang laban
nang tinutukan ng sundalong nagpaulan
ng bala at pumaslang sa guro at pantas.

Gaya ng ibang binhing pinitas nang di oras –
mag-aaral, aktibista, doktor, peryodista –
ganoon na lamang sinayang ang bunga
ng lubos na pagyabong at pamumulaklak.

Inuubos ang naiiwang nakikipagtuos
para sa dangal ng lupain. Ang bawat bayani
ay pinahahalik sa lupa ng mambubusabos,
ibig patahimikin. Ngunit paano mapapawi

ang ihip ng hangin kung mahahalinhan ng awit,
paano matutuyo ang ilog kung umaagos
mula sa bukal ang dugo? Kung tayo’y nakatindig,
sinong makatitibag at makapapatag ng bundok?

In the Café

2011-02-23T21:21:00.002+08:00

By Louise Glück

It's natural to be tired of earth.
When you've been dead this long, you'll probably be tired of heaven.
You do what you can do in a place
but after a while you exhaust that place,
so you long for rescue.

My friend falls in love a little too easily.
Every year or so a new girl—
If they have children he doesn't mind;
he can fall in love with children also.

So the rest of us get sour and he stays the same,
full of adventure, always making new discoveries.
But he hates moving, so the women have to come from here, or near here.

Every month or so, we meet for coffee.
In summer, we'll walk around the meadow, sometimes as far as the mountain.
Even when he suffers, he's thriving, happy in his body.
It's partly the women, of course, but not that only.

He moves into their houses, learns to like the movies they like.
It's not an act—he really does learn,
the way someone goes to cooking school and learns to cook.

He sees everything with their eyes.
He becomes not what they are but what they could be
if they weren't trapped in their characters.
For him, this new self of his is liberating because it's invented—

he absorbs the fundamental needs in which their souls are rooted,
he experiences as his own the rituals and preferences these give rise to—
but as he lives with each woman, he inhabits each version of himself
fully, because it isn't compromised by the normal shame and anxiety.

When he leaves, the women are devastated.
Finally they met a man who answered all their needs—
there was nothing they couldn't tell him.
When they meet him now, he's a cipher—
the person they knew didn't exist anymore.
He came into existence when they met,
he vanished when it ended, when he walked away.

After a few years, they get over him.
They tell their new boyfriends how amazing it was,
like living with another woman, but without the spite, the envy,
and with a man's strength, a man's clarity of mind.

And the men tolerate this, they even smile.
They stroke the woman's hair—
they know this man doesn't exist; it's hard for them to feel competitive.

You couldn't ask, though, for a better friend,
a more subtle observer. When we talk, he's candid and open,
he's kept the intensity we all had when we were young.
He talks openly of fear, of the qualities he detests in himself.
And he's generous—he knows how I am just by looking.
If I'm frustrated or angry, he'll listen for hours,
not because he's forcing himself, because he's interested.

I guess that's how he is with the women.
But the friends he never leaves—
with them, he's trying to stand outside his life, to see it clearly—

Today he wants to sit; there's a lot to say,
too much for the meadow. He wants to be face to face,
talking to someone he's known forever.

He's on the verge of a new life.
His eyes glow, he isn't interested in the coffee.
Even though it's sunset, for him
the sun is rising again, and the fields are flushed with dawn light,
rose colored and tentative.

He's himself in these moments, not pieces of the women
he's slept with. He enters their lives as you enter a dream,
without volition, and he lives there as you live in a dream,
however long it lasts. And in the morning, you remember
nothing of the dream at all, nothing at all.

From 'A Village Life'

To Anoint the Repast, VIII

2011-01-25T07:51:00.008+08:00

By Odysseus Elytis

Naked, in the month of July, high noon. In a narrow bed, between two thick drill sheets, with my cheek on my arm which I lick and taste its saltiness. I look at the whitewash opposite on the wall of my little room. A bit higher the ceiling with its beams. Lower the chest in which I have laid all my possessions: two pairs of trousers, four shirts, some underwear. Next to it, the chair with the huge straw hat. On the ground, on the black and white tiles, my two sandals. By my side I also have a book.

I was born to have just so much. Extravagant speech makes no impression on me. From the least thing you get there sooner. Only it is harder. And from the girl you love you get there too, but you have to know to touch her when nature obeys you. And from nature—but you have to know how to pull out its splinter.

From 'The Little Seafarer'
Translated by Jeffrey Carson and Nikos Sarris

Read about Odysseus Elytis

Josephy Brodsky: "An Immodest Proposal"

2011-01-15T20:22:00.005+08:00

"In my view, books should be brought to the doorstep like electricity, or like milk in England: they should be considered utilities, and their cost should be appropriately minimal. Barring that, poetry could be sold in drugstores...

"Now, poetry is the supreme form of human locution in any culture. By failing to read or listen to poets, a society dooms itself to inferior modes of articulation—of the politician, or the salesman, or the charlatan—in short, to its own. It forfeits, in other words, its own evolutionary potential, for what distinguishes us from the rest of the animal kingdom is precisely the gift of speech. The charge frequently leveled against poetry—that it is difficult, obscure, hermetic, and whatnot—indicates not the state of poetry but, frankly, the rung of the evolutionary ladder on which society is stuck.

"For poetic discourse is continuous; it also avoids cliché and repetition. The absence of those things is what speeds up and distinguishes art from life, whose chief stylistic device, if one may say so, is precisely cliché and repetition, since it always starts from scratch. It is no wonder that society today, chancing on this continuing poetic discourse, finds itself at a loss, as if boarding a runaway train..."

The following address was delivered at the Library of Congress, October 1991
From 'On Grief and Reason: Essays' by Joseph Brodsky

Read full lecture

Samantalang May Sinasamantala

2011-01-04T19:28:00.006+08:00

Ni Miguel Paolo Celestial

Paano, ang tanong mo,
maisusulat ang pulut-pukyutan ng liwanag
sa hamog ng bukang-liwayway,
ang huni at lagaslas ng tubig,
ang hanging bumubura ng dalumat
hanggang ang sarili’y magmistulang lambat—

paano, samantalang binabanat at hinuhukot
ng pabrika ang katawan ng manggagawa,
samantalang sinusugod ng sakuna
ang walang panangga habang binubulag
ng ilaw-dagitab ang siyudad, samantalang tumatagos
sa buto ang lamig ng makasariling lungsod:

samantalang may sinasamantalang
di man lamang makadungaw sa bintana
at magmasid, mamangha, at umawit
dahil walang laman ang sikmura,
pulubi’t palaboy ang mga anak,
at hindi na maibabalik ang oyayi ng inang
umuwi sa bansang bangkay na malamig.
Paano, ang tanong ko, maiiwasan ang himagsik?

Patrick White: 'Riders in the Chariot' (end of chapter four)

2011-01-01T23:09:00.004+08:00

... She walked a little. The acid of light was poured at nightfall into the city, to eat redundant faces. Yet, she survived. She walked, in the kind of clothes which, early in life, people had grown to expect of her, which no one would ever notice, except in amusement or contempt, and which would only alter when they fitted her out finally.

Mrs Godbold walked by the greenish light of early darkness. A single tram spat violet sparks into the tunnel of brown flannel. Barely clinging to its curve, its metal screeched anachronism. But it was only as she waited at a crossing, watching the stream churn past, that dismay overtook Mrs Godbold, and she began to cry. It seemed as if the group of figures huddled on the bank was ignored not so much by the traffic as by the strong, undeviating flood of time. There they waited, the pale souls, dipping a toe timidly, again retreating, secretly relieved to find their fellows caught in a similar situation, or worse, for here was one who could not conceal suffering.

The large woman was simply standing and crying, the tears running out here and down her pudding-coloured face. It was at first fascinating, but became disturbing to the other souls-in-waiting. They seldom enjoyed the luxury of watching the self-exposure of others. Yet, this was a crying in no way convulsed. Soft and steady, it streamed out of the holes of the anonymous woman's eyes. It was, it seemed, the pure abstraction of gentle grief.

The truth of the matter was: Mrs Godbold's self was by now dead, so she could not cry for the part of her which lay in the keeping of the husband she had just left. She cried, rather, for the condition of men, for all those she had loved, burningly, or at a respectful distance, from her father ... she cried, finally, for the people beside her in the street, whose doubts she would never dissolve in words, but understood, perhaps, from those she had experienced.

Then, suddenly, the people waiting at the crossing leaped forward in one surge, and Mrs Godbold was carried with them. How the others were hurrying to resume their always importunate lives. But the woman in the black hat drifted when she was not pushed. For the first moment in her life, and no doubt only briefly, she remained above and impervious to the stream of time. So she coasted along for a little after she had reached the opposite side. Although her tears were all run, her eyes still glittered in the distance of their sockets. Fingers of green and crimson neon grappled for possession of her ordinarily suety face, almost as if it had been a prize, and at moments the strife between light and darkness wrung out a royal purple, which drenched the slow figure in black.

The Nobel Prize in Literature 1973: Patrick White

Almusal

2010-12-31T15:58:00.004+08:00

ni Miguel Paolo Celestial

Umuusok ang kape at may ngiting arnibal
ang pankeyk sa plato. Maliliit ang aking hiwa
sa mala-únang pisngi ng gatas, itlog at arina.
Tumutulo ang pulut-pukyutan mula sa tinidor.

Sinasabayan ko ng kagat sa longganisang
mamantika't maalat ang bawat kimpal ng lamán.
Pinapahiran ng krema habang pinagmamasdan
ang mga bagong gising at pawisang nagjajaging.

Lumamlam na ang langit, kulay krim. Singgusot
ng kumot at kubrekama pagbangon natin kanina.
Pinagpag nang pinagpag ang telang may pinong burda
hanggang mawala ang lúkot ng pagkakayakap.

Pinulot ang biglang pinandirihang buhok sa punda.
Pagsintas mo ng sapatos, tinitigan ko ang kámang
unti-unting sinigâan ng araw. Ubos na ang sariwang-
pigâng dalanghita ngunit di nababawasan ang uhaw.

Ako at Ikaw

2010-12-30T02:09:00.006+08:00

Ni Miguel Paolo Celestial

Binabaan mo ako ng telepono, sa pagkukunwari sa katabi mong nobyo na hindi ako ako. Na kaibigan ako ng kapatid mo, na dati akong bisita sa bahay ninyo. Iba ang iyong isinambit sa naisingit mong mga bulong: May tao dito... Binuksan at ibinagsak mo pa nga ang pinto para tanungin ang natutulog mong kapatid. Kahit ako akala ko ibang tao na rin ako. Nakisakay at ibinaba ang telepono sa ikalawa kong tawag. Nakisama sa mga anino sa aking kuwartong pinid ang bibig dahil walang nauunawaan, hindi alam kung paano sila naging anino, kung bakit pagbukas ng ilaw, bigla silang naglalaho.

Lumabas sa High Chair Poetry Journal, 2008

Orka

2010-12-30T02:08:00.002+08:00

Ni Miguel Paolo Celestial

Salin ng 'Killer Whales' na nilapatan ng tugma at sukat

Baybayin ng ningning ang itim na balat
ng nagsisilundag na karnerong-dagat.
Sa paltik ng buntot, nanalsik ang kislap.
Sa likot ng biyas: kutitap ng alat.

Malinaw ang araw, sumiya sa alon.
Walang giya'ng ulap na nagsisigulong.
Sa pampang, espuma'y di malikom-likom.
Sa laot nagpusod ang dal'wang daluyong.

Ang tubig sa tadyang, dagling sumagitsit.
Mga bula'y biglang pumutok sa bagsik.
Hiniwa ang dagat ng sundang-palikpik
ng mga balyenang may pokang pinuslit.

Nukol sa kawalan, ang tuta'y dinakmal
pagtalon ng orkang pinigta ng kinang.
Ang hiyaw-tilandoy ay muling humimlay.
Kumampay ang taghoy, nawalay sa langkay.

Ngumanga ang dagat, dambuhalang silà
ng gutom na orkang lumapa sa tuta.
Gapi't piping dugo'y dumanak, humupa.
Sumayaw ang araw. Humulaw ang nasa.

Nagpinid ang tubig. Sumaliw ang hangin
sa pintig ng dagat. Hawan ang tanawin.
Binura ng alon ang bakas-buhangin.
Layon ng baybayi'y humayo't humimpil.

Anino'y bumaling. Namusyaw, tumulin.

Inilathala sa 'Latay sa Isipan: Mga Bagong Tulang Filipino', 2007

Kay Lola Maring

2010-12-30T01:47:00.004+08:00

Ni Miguel Paolo Celestial

Salin at rebisyon ng 'Scrabble' na nilapatan ng tugma at sukat

Naglilimayon sa lupalop ng hapon
ang 'yong gunita: sa kaluskos ng dahon,
ligaw na simoy; sa sigabo, ang bulong
ng pumapalos na sinag ng panahon.

Tangay ng hangi'y lagas na alaala:
pangala't pook, mukhang di mapagsiya.
Ang alikabok-larawa'y pasumala;
ang malikmata'y saglit kung sumagila.

Awit ng maya'y umaandap na liyab.
Nakaraan mo'y lumilipas na ulap,
pakpak ng tubig at bakas ng liwanag.
Limot mo'y lilim, hawlang langit ang lawak.

Inilathala sa Heights magazine, 2004

Pasada

2010-12-30T01:35:00.003+08:00

Ni Miguel Paolo Celestial

Salin ng 'Transit' na nilapatan ng tugma at sukat

Kami'y bumalik matapos maghapunan
sa humihilik na kalungsuran. Tangan
ang pananabik, sa trambiya lumulan;
hangad ang halik ng muling pananahan.

Ako'y sumandal at dumungaw sa hamba.
Tila nakintal ang ilaw ng bumbilya
sa nangangatal na dilim ng kalsada.
Walang dumatal sa aking alaala.

Napansin kitang ang mukha'y nakahilig;
ang mga mata'y taimtim ang pagtitig
itinarangka ng hanging walang kabig,
mga lamparang puyat na nananalig.

Ako'y gumiwang sa bigla mong pagharap.
Mistulang siwang ang 'binaling mong sulyap,
ngumangang kawang sa hapunang naganap;
sa pagdiriwang, tila iyong natatap

na nang nagbawa ang tugtugin ng sayaw
galing taberna, sa ilalim ng tanglaw
ng 'sang bumbilya: dagli akong namanglaw
at nangulila. Sa'yo umalingawngaw

ang pagnanasa. Ngunit nang inusisa
ay tumunganga sa labas ng bintana.

Inilathala sa Heights magazine, 2004

Scrabble

2010-12-30T01:28:00.007+08:00

By Miguel Paolo Celestial

You were younger then.

Holding a dictionary,
you taught me how to form words
from sets of seven letters.

Patiently you gave words
to fill my head and to slide on my tongue.
Now, as I let them slide from my heart to my hands,
you are bound and struck by silence.

I see you stare blankly in the kitchen.
I know you recall the faces of people,
the textures of places.

I try to avoid your eyes
knowing the colors I will see
swim with words
that speak not of this time.

Displaced, no words can keep you
in this time and this space.

Published in Heights magazine (2001) and the Likhaan anthology of poetry (2001)
Revised and translated into Filipino as 'Kay Lola Maring', set to rhyme and meter

Three Nights in Venice

2010-12-29T23:54:00.005+08:00

By Miguel Paolo Celestial

The people clear the piazza
as the drizzle breaks into steady rain.
Huddled into the ferry
I watch the waves heave, turn
with the approaching shadows of dusk.

Earlier I was at the cathedral
gazing at an immense relief of Byzantine saints,
their garments encrusted with jewels.
The gems gleamed as if newly unearthed
blunt with a light faint
and floundering in the darkness.

The wind passes by me as I return to the hotel
the rain still drizzling
the buildings on the street stoop damp and reticent.

The lampshade soothes the light in the room
but the silence laid like a weight on pillows
and twisted tight under sheets simmers.
There is a tremor buried in the breathing.

After lunch we brought back soup
from a restaurant down the street.
My father was propped up on the bed
and slowly, as I picture my mother raise the spoon
my head sinks into the pillow.
I return through the ripples of the bright emerald canals
to a few days before: a hotel room in Florence,
raised voices, and a diamond ring flung.

Yesterday I came from the island of Murano.
Standing in front of the furnace I felt the heat
flush to my cheeks as the molten glass
emerged from the kiln.
From the glowing mass
the limbs of a horse were plied,
braced at mid-gallop.
Hewn by the light
the glass danced with the hint of jewels.

Its flanks were tensed with the sound of crashing hooves.

Published in the Sunday Inquirer Magazine, 2003

Killer Whales

2010-12-29T23:42:00.006+08:00

By Miguel Paolo Celestial

The coat of seal pups is sleek with salt sheen
their hair shines newly oiled
as they play on the shore flipping their tails.
The arch of the sun bends on their young backs.
Their trust tethers them to safety.

The day is clear, the hour guileless and without wit.
The water rolls with the clouds.
Like an idea, purpose crests with a wave
a black blister moving like hot kelp.

The pups frolic on the stretch.
The tide laps their flanks. The foam
suddenly hisses.
The mother cows are heavy with attention.

The whales rise like bubbles.
The sea opens with fin knives.
A pup is carried away like a cub:
teeth on the loose flesh of the nape.

Death is far away.
The whale flings the pup into the air
and catches it,
belly and tail splashing.

Its cries fly flockless.

A pup that has disappeared
is brought back.
It resurfaces as if borne by the sea
and now discovers land.
Its mother still waits on the quiet sand.

The sea closes. Clouds rush with the tide.
The day is unconcealed.
Shadows turn and are gone.

Published in the Sunday Inquirer Magazine, 2001
Translated into Filipino as 'Orka', set to rhyme and meter

Nadine Gordimer: Writers and responsibility

2010-12-27T22:43:00.004+08:00

"The writer is eternally in search of entelechy in his relation to his society. Everywhere in the world, he needs to be left alone and at the same time to have a vital connection with others; needs artistic freedom and knows it cannot exist without its wider context; feels the two presences within - creative self-absorption and conscionable awareness - and must resolve whether these are locked in death-struggle, or are really foetuses in a twinship of fecundity. Will the world let him, and will he know how to be the ideal of the writer as a social being, Walter Benjamin’s storyteller, the one ‘who could let the wick of his life be consumed completely by the gentle flame of his story’?"

Read the entire lecture: 'The Essential Gesture: Writers and Responsibility' (October, 1984) by Nadine Gordimer

Transit

2010-12-12T19:32:00.009+08:00

By Miguel Paolo Celestial

It was after supper
when our family rode the tram
back to the city — to the streets
and the lights and to sleep.
I was at the window seat
pressing my head against the glass
as I usually did to look outside.

I saw you leaning against your window
your seat facing us
on your side of the tram.
You were gazing outside
the lights zooming past your eyes
stilled as if by the speed of the wind
and the blankness of uninterrupted light.
Then you looked at me
like a gaping hole

as if you understood
that after supper
walking out of the tavern
with music trailing our stride
under lamplights
I felt as empty as the streets.

And I wondered how much of it you saw
but you turned back to your window
and stared through the darkness.

The streetlamps stood still.

Published in Heights magazine, 2000
Translated into Filipino as 'Pasada', set to rhyme and meter

Isang kuwadro ng papel mula sa aking kapatid

2010-08-14T17:03:00.005+08:00

Ni Miguel Paolo Celestial

Isang kuwadro ng papel mula sa aking kapatid,
na ginagamit ng mga sekretarya sa opisina
bilang bilin at paalala: ito ang kanyang ginamit
upang muling magpaalam at mag-iwan ng mungkahi,
halik, isang piraso ng kaniyang sarili na sanay
na niyang ipamahagi sa nangangailangan:
pahina man ng kaalaman, puting tuwalyang
pamunas ng pawis, o panyong pamahid ng dumi
at luhang di nagtatagal sa pisngi.
Hinding hindi bilang puting watawat,
kundi bungisngis ng kapuspalad.

Mayroong mga salitang di makasusulat ng tula

2010-07-01T18:24:00.007+08:00

Ni Miguel Paolo Celestial

Mayroong mga salitang di makasusulat ng tula,
parang mga ulap na di makagagawa ng ulan.
Kay haba nitong mga araw na may abo sa lalamunan,
na naliligaw sa bangketa tulad ng kuting na inulila.

There are words that cannot pick themselves up into poems,
like clouds too weak to gather enough gray for rain.
These days have been endless, choked with ash in the gullet;
wandering the street, lost like an abandoned kitten.

Tuwing Umuulan at Kapiling Ka

2010-05-15T22:27:00.002+08:00

Ni Miguel Paolo Celestial

Humahampas ang bagyo, di tayo magkarinigan.
Ilang pintig ang inagaw ng kulog. Sinasalat ko sa dilim
ang iyong pulso. Di mo pinapansin, haplos ng anino.

Walang makita sa kalsada, nakatirik ang trapik.
Kumikinang ang bintana sa dumadaloy na ulan.
Nalulunod ang busina. Marungis ang larawan sa salamin.

Pagharap ko muli sa silid, walang nasisilayan sa biglang
liwanag ng kidlat. Makapal pa ang putik sa baha
kaysa sa alaalang bumabalik lamang tuwing sakuna.

Walang Mukha

2010-03-21T16:30:00.003+08:00

Ni Miguel Paolo Celestial

Itong umagang galing sa panaginip
na may marahang init at simoy
na bumubulong ng mga pangalang
matagal nang nalimot at naitiklop
sa mga dahong ngayong bumabalik,
kasama ng usok ng ihawan,
kumaluskos kasabay ng tsismis
ng pulutong sa sidewalk.
Banayad ang liwanag na bumibilad
sa mga paslit at nagpapakinang
sa sabon-panlabang isa-isang
nabubuo at pumuputok ang bula,
saglit na bahaghari ng alaala.

Hinubad Niya ang Lahat ng Kanyang Damit

2010-03-21T08:47:00.005+08:00

ni Miguel Paolo Celestial

Hinubad niya ang lahat ng kanyang damit — ng matandang lalaking
nakasalubong ko sa locker room ng gym — nagbuntong-hininga
sa harap ng timbangan, may uban sa likod bukod sa bumbunan.
Napabulong ng mura o maaaring taimtim na dasal para sa kanyang sarili
o sa mga anak at apong sa sandaling iyon gusto niya munang kalimutan
makabalik lamang sa kanyang lumipas at ngayo'y inaasam na pagkabinata.

Leavetaking

2009-12-31T17:19:00.002+08:00

By Günter Grass

I dreamed that I must take leave
of all the things that surrounded me
and cast their shadows: all those possessive
pronouns. And of the inventory, list
of diverse things found. Take leave
of the wearying odours,
smells, to keep me awake, of sweetness,
of bitterness, of sourness per se
and the peppercorn's fiery sharpness.
Take leave of time's ticktock, of Monday's annoyance,
Wednesday's shabby gains, of Sunday
and its treacheries, as soon as boredom sits down.
Take leave of all deadlines: of what in the future
is to be done.

I dreamed of every idea, whether stillborn
or live, of the sense that looks
for the sense behind sense,
and of the long-distance runner hope as well
I must take leave. Take leave of the compound interest,
of saved-up fury, the proceeds of stored dreams,
of all that's written on paper, recalled as analogy
when horse and rider became a memorial. Take leave
of all the images men have made for themselves.
Take leave of the song, rhymed bellyaching, and of
voices that interweave, that six-part jubilation,
the fervour of instruments,
of God and Bach.

I dreamed that I must take leave
of bare branchwork,
of the words bud, blossom and fruit,
of the seasons that, sick of their moods,
insist on departure.
Early mist, late summer. Winter coat. Call out: April April!
say again autumn crocus and may tree,
drought frost thaw.
Run away from tracks in the snow. Perhaps
when I go the cherries will be ripe. Perhaps
the cuckoo will act mad and call. Once more
let peas jump green from their pods. Or the
dandelion clock: only now do I grasp what it wants.

I dreamed that of table, door and bed
I must take leave and put a strain on
table, door and bed, open them wide, test them in going.
My last schoolday: I spell out the names
of my friends and recite their telephone numbers: debts
are to be settled: last of all I write to my enemies
briefly: let bygones be bygones — or:
It wasn't worth quarelling over.
Suddenly I have time.
My eyes as though they'd been trained
in leavetaking, search horizons all around, the hills
behind the hills, the city
on either bank of the river,
as though what goes without saying
must be remembered preserved saved: given up, true, but still
palpable, wide-awake.

I dreamed that I must take leave
of you, you and you, of my insufficiency,
the residual self: what remained behind the comma
and for years ha rankled.
Take leave of the familiar strangeness we live with,
of the habits that politely justify themselves,
of the bonded and registered hatred between us. Nothing
was closer to me than your coldness. So much love recalled
with precise wrongness. In the end
everything had been seen to: safety pins galore.
Lastly, the leavetaking from your stories
that always look for the bulwark, the steamer
out of Stralsund, the city on fire,
laden with refugees;
take leave of my glassware that had shards in mind,
only shards at all times, shards
of itself. Not that:
no more headstands.

And no more pain, ever. Nothing
that expectation might run to meet. This end
is classroom stuff, stale. This leavetaking
was crammed for in courses. Just look how cheaply
secrets go naked! Betrayal pays out no cut-rate prices.
At last advantage cancels itself, evens out for us
the balance sheet,
reason triumphs for the last time,
levelling
all that has breath, all things that creep
or fly, all that had not yet
been thought and was to be perhaps,
at an end, on its way out.

But when I dreamed that I must
take leave at once of all creation
so that of no animal for which Noah once
built the ark there should be a redolence,
after the fish, the sheep and the hen
that all perished together with humankind,
I dreamed for myself one rat that gave birth to nine
and was blessed with a future.

From 'Selected Poems 1956-1993'
Translated by Michael Hamburger

Etching of a Line of Trees

2009-11-18T18:22:00.002+08:00

By John Glenday

I carved out the careful absence of a hill and a hill grew.
I cut away the fabric of the trees
and the trees stood shivering in the darkness.

When I had burned off the last syllables of wind,
a fresh wind rose and lingered.
But because I could not bring myself

to remove you from that hill,
you are no longer there. How wonderful it is
that neither of us managed to survive

when it was love that surely pulled the burr
and love that gnawed its own shape from the burnished air
and love that shaped that absent wind against a tree.

Some shadow's hands moved with my hands
and everything I touched was turned to darkness
and everything I could not touch was light.

Extract from 'Grain'

Bago at pagkatapos

2009-09-12T10:24:00.005+08:00

Ni Miguel Paolo Celestial

Para akong nilalagnat, di mapakali. Nangangati ang talampakan, kinakati. Meron akong sakit na walang lunas. Para akong latak na iniwan ng baha, malagkit at mamasa-masa. Nauuna sa aking hininga ang kabog ng aking dibdib, di sa kaba kundi sa itim at matapang na kape. Di nauubos ang askal sa kalye, galisin at nagdadala ng rabis. May epidemyang dala ang ganitong mga gabing gutom, di maaaring mabusog.

. . . . . . . . .

Ipinagtabi niya ang aking sepilyo sa kanyang sepilyo, malapit sa hugasan ng pinggan, sa ikalawa kong bisita sa kanyang condo. Ngayon, makalipas ng tatlong pagtatagpo - umagang may halik sa pisngi at balikat - ilang araw na itong tuyo sa kinalalagyan. Hindi ko alam kung nabasa ang kanyang pisngi nung gabing tinalikuran ko siya at di na binalikan, nung pilit niyang pigilan ang daloy ng mga salita at nagmamakaawa ang katahimikan ng kanyang silid. Ilang araw nang nadadampian ng ambon ang aking paggising. Ilang araw nang puyat ang liwanag, di makabangon, di marunong humingi ng tawad.

Buhangin / Sand

2009-07-15T18:20:00.000+08:00

By Miguel Paolo Celestial

Walang pag-ibig ang pinakamatatamis nating halik.
Walang pagtataksilan ang ating mga haplos.
Dagat ang iyong hinagkan. Dumudulas ang mahihigpit kong yakap.
Matutuyo kang wasak, buhanging kumikinang ang alat.

There is no love in our sweetest kisses.
Nothing to be betrayed by our caresses.
You have touched the sea. My embraces recede.
Left as sand for the sun, salt will glitter on your skin.

Open Wardrobe

2009-07-10T18:29:00.001+08:00

By Günter Grass

The shoes are at the bottom.
They are afraid of a beetle
on the way out,
of a penny on the way back,
of a beetle and a penny on which they might tread
till it impresses itself.
At the top is the home of the headgear.
Take heed, be wary, not headstrong.
Incredible feathers,
what was the bird called,
where did its eyes roll
when it knew that its wings were too gaudy?
The white balls asleep in the pockets
dream of moths.
Here a button is missing,
in this belt the snake grows weary.
Doleful silk,
asters becoming a dress.
Every Sunday filled with flesh
and the salt of creased linen.
Before the wardrobe falls silent, turns into wood,
a distant relation of pine trees —
who will wear the coat
one day when you're dead?
Who move his arm in the sleeve,
anticipate every movement?
Who will turn up the collar,
stop in front of the pictures
and be alone under the windy cloche?

From 'Selected Poems 1956-1993'
Translated by Michael Hamburger

Read about Günter Grass

The Love Song of J. Alfred Prufrock

2009-05-06T19:05:00.002+08:00

By T.S. Eliot

S'io credessi che mia risposta fosse
a persona che mai tornasse al mondo,
questa fiamma staria senza più scosse.
Ma per ciò che giammai di questo fondo
non tornò vivo alcun, s'i'odo il vero,
senza tema d'infamia ti rispondo.

Let us go then, you and I,
When the evening is spread out against the sky
Like a patient etherised upon a table;
Let us go, through certain half-deserted streets,
The muttering retreats
Of restless nights in one-night cheap hotels
And sawdust restaurants with oyster-shells:
Streets that follow like a tedious argument
Of insidious intent
To lead you to an overwhelming question . . .
Oh, do not ask, "What is it?"
Let us go and make our visit.

In the room the women come and go
Talking of Michelangelo.

The yellow fog that rubs its back upon the window-panes,
The yellow smoke that rubs its muzzle on the window-panes,
Licked its tongue into the corners of the evening,
Lingered upon the pools that stand in drains,
Let fall upon its back the soot that falls from chimneys,
Slipped by the terrace, made a sudden leap,
And seeing that it was a soft October night,
Curled once about the house, and fell asleep.

And indeed there will be time
For the yellow smoke that slides along the street,
Rubbing its back upon the window-panes;
There will be time, there will be time
To prepare a face to meet the faces that you meet;
There will be time to murder and create,
And time for all the works and days of hands
That lift and drop a question on your plate;
Time for you and time for me,
And time yet for a hundred indecisions,
And for a hundred visions and revisions,
Before the taking of a toast and tea.

In the room the women come and go
Talking of Michelangelo.

And indeed there will be time
To wonder, "Do I dare?" and, "Do I dare?"
Time to turn back and descend the stair,
With a bald spot in the middle of my hair—
(They will say: "How his hair is growing thin!")
My morning coat, my collar mounting firmly to the chin,
My necktie rich and modest, but asserted by a simple pin—
(They will say: "But how his arms and legs are thin!")
Do I dare
Disturb the universe?
In a minute there is time
For decisions and revisions which a minute will reverse.

For I have known them all already, known them all—
Have known the evenings, mornings, afternoons,
I have measured out my life with coffee spoons;
I know the voices dying with a dying fall
Beneath the music from a farther room.
So how should I presume?

And I have known the eyes already, known them all—
The eyes that fix you in a formulated phrase,
And when I am formulated, sprawling on a pin,
When I am pinned and wriggling on the wall,
Then how should I begin
To spit out all the butt-ends of my days and ways?
And how should I presume?

And I have known the arms already, known them all—
Arms that are braceleted and white and bare
(But in the lamplight, downed with light brown hair!)
Is it perfume from a dress
That makes me so digress?
Arms that lie along a table, or wrap about a shawl.
And should I then presume?
And how should I begin?
. . . . .

Shall I say, I have gone at dusk through narrow streets
And watched the smoke that rises from the pipes
Of lonely men in shirt-sleeves, leaning out of windows? . . .

I should have been a pair of ragged claws
Scuttling across the floors of silent seas.
. . . . .

And the afternoon, the evening, sleeps so peacefully!
Smoothed by long fingers,
Asleep . . . tired . . . or it malingers,
Stretched on the floor, here beside you and me.
Should I, after tea and cakes and ices,
Have the strength to force the moment to its crisis?
But though I have wept and fasted, wept and prayed,
Though I have seen my head (grown slightly bald) brought in upon a platter,
I am no prophet—and here's no great matter;
I have seen the moment of my greatness flicker,
And I have seen the eternal Footman hold my coat, and snicker,
And in short, I was afraid.

And would it have been worth it, after all,
After the cups, the marmalade, the tea,
Among the porcelain, among some talk of you and me,
Would it have been worth while,
To have bitten off the matter with a smile,
To have squeezed the universe into a ball
To roll it toward some overwhelming question,
To say: "I am Lazarus, come from the dead,
Come back to tell you all, I shall tell you all"—
If one, settling a pillow by her head,
Should say, "That is not what I meant at all.
That is not it, at all."

And would it have been worth it, after all,
Would it have been worth while,
After the sunsets and the dooryards and the sprinkled streets,
After the novels, after the teacups, after the skirts that trail along the floor—
And this, and so much more?—
It is impossible to say just what I mean!
But as if a magic lantern threw the nerves in patterns on a screen:
Would it have been worth while
If one, settling a pillow or throwing off a shawl,
And turning toward the window, should say:
"That is not it at all,
That is not what I meant, at all."
. . . . .

No! I am not Prince Hamlet, nor was meant to be;
Am an attendant lord, one that will do
To swell a progress, start a scene or two,
Advise the prince; no doubt, an easy tool,
Deferential, glad to be of use,
Politic, cautious, and meticulous;
Full of high sentence, but a bit obtuse;
At times, indeed, almost ridiculous—
Almost, at times, the Fool.

I grow old . . . I grow old . . .
I shall wear the bottoms of my trousers rolled.

Shall I part my hair behind? Do I dare to eat a peach?
I shall wear white flannel trousers, and walk upon the beach.
I have heard the mermaids singing, each to each.

I do not think they will sing to me.

I have seen them riding seaward on the waves
Combing the white hair of the waves blown back
When the wind blows the water white and black.

We have lingered in the chambers of the sea
By sea-girls wreathed with seaweed red and brown
Till human voices wake us, and we drown.

From 'Collected Poems: 1909-1962'

Read about T.S. Eliot

In Reply to Vice-Magistrate Chang

2009-02-24T07:33:00.001+08:00

By Wang Wei

In these twilight years, I love tranquility
alone. Mind free of all ten thousand affairs,

self-regard free of all those grand schemes,
I return to my old forest, knowing empty.

Soon mountain moonlight plays my ch'in,
and pine winds loosen my robe. Explain this

inner pattern behind failure and success?
Fishing song carries into shoreline depths.

Translated by David Hinton
From 'The Selected Poems of Wang Wei'

Two of my poems in an online journal

2009-01-30T18:19:00.000+08:00

Two of my poems, Ako at Ikaw and Araw Gabi are now posted over at the High Chair Poetry Journal. (Even though they may not be in their final form yet.)

Always

2009-01-17T12:00:00.001+08:00

By Pablo Neruda

Facing you
I am not jealous.

Come with a man
at your back,
come with a hundred men in your hair,
come with a thousand men between your bosom and your feet,
come like a river
filled with drowned men
that meets the furious sea,
the eternal foam, the weather.

Bring them all
where I wait for you:
we shall always be alone,
we shall always be, you and I,
alone upon the earth
to begin life.

Translated by Donald D. Walsh
From 'The Captain's Verses'

Read about Pablo Neruda

Bach Concerto

2009-01-11T04:00:00.002+08:00

By Jaroslav Seifert

I never slept late in the morning,
the early trams would wake me,
and often my own verses.
They pulled me out of bed by my hair,
dragged me to my table,
and as soon as I'd rubbed my eyes
they made me write.

Bound by sweet saliva
to the lips of a unique moment,
I gave no thought
to the salvation of my miserable soul,
and instead of eternal bliss
I longed for a quick instant
of fleeting pleasure.

In vain did the bells try to lift me up:
I clung to the ground with tooth and nail.
It was full of fragrance
and exciting mysteries.
And when I gazed at the sky at night
I did not seek the heavens.
I was more afraid of the black holes
somewhere on the edge of the universe,
they are more terrible still
than hell itself.

But I caught the sound of a harpsichord.
It was a concerto
for oboe, harpsichord and strings
by Johann Sebastian Bach.
From where it came from I do not know.
But clearly not from earth.

Although I had not drunk any wine
I swayed a little
and had to steady myself with
my own shadow.

Translated by Edwald Osers
From 'The Selected Poetry of Jaroslav Seifert'

Read about Jaroslav Seifert

Epiphany, 1937

2009-01-11T03:15:00.003+08:00

By George Seferis

The flowering sea and the mountains in the moon's waning
the great stone close to the Barbary figs and the asphodels
the jar that refused to go dry at the end of the day
and the closed bed by the cypress trees and your hair
golden; the stars of the Swan and that other star, Aldebaran.

I've kept a rein on my life, kept a rein on my life, travelling
among yellow trees in driving rain
on silent slopes loaded with beech leaves,
no fire on their peaks; it's getting dark.
I've kept a rein on my life; on your left hand a line
a scar at your knee, perhaps they exist
on the sand of the past summer perhaps
they remain there where the north wind blew as I hear
an alien voice around the frozen lake.
The faces I see do not ask questions nor does the woman
bent as she walks giving her child the breast.
I climb the mountains; dark ravines; the snow-covered
plain, into the distance stretches the snow-covered plain, they ask nothing
neither time shut up in dumb chapels nor
hands outstretched to beg, nor the roads.
I've kept a rein on my life whispering in a boundless silence
I no longer know how to speak nor how to think; whispers
like the breathing of the cypress tree that night
like the human voice of the night sea on pebbles
like the memory of your voice saying 'happiness'.

I close my eyes looking for the secret meeting-place of the waters
under the ice the sea's smile, the closed wells
groping with my veins for those veins that escape me
there where the water-lilies end and that man
who walks blindly across the snows of silence.
I've kept a rein on my life, with him, looking for the water that touches you
heavy drops on green leaves, on your face
in the empty garden, drops in the motionless reservoir
striking a swan dead in its white wings
living trees and your eyes riveted.

This road has no end, has no relief, however hard you try
to recall your childhood years, those who left, those
lost in sleep, in the graves of the sea,
however much you ask bodies you've loved to stoop
under the harsh branches of the plane trees there
where a ray of the sun, naked, stood still
and a dog leapt and your heart shuddered,
the road has no relief; I've kept a rein on my life.

The snow
and the water frozen in the hoofmarks of the horses.

Translated by Edmund Keeley and Philip Sherrard
From 'Collected Poems'

Read about George Seferis

I Sit by the Window

2009-01-11T03:01:00.001+08:00

By Joseph Brodsky
For Lev Loseff

I said fate plays a game without a score,
and who needs fish if you've got caviar?
The triumph of the Gothic style would come to pass
and turn you on - no need for coke, or grass.

I sit by the window. Outside, an aspen.
When I loved, I loved deeply. It wasn't often.

I said the forest's only part of a tree.
Who needs the whole girl if you've got her knee?
Sick of the dust raised by the modern era,
the Russian eye would rest on an Estonian spire.

I sit by the window. The dishes are done.
I was happy here. But I won't be again.

I wrote: The bulb looks at the flower in fear,
and love, as an act, lacks a verb; the zer-
o Euclid thought the vanishing point became
wasn't math - it was the nothingness of Time.

I sit by the window. And while I sit
my youth comes back. Sometimes I'd smile. Or spit.

I said that the leaf may destory the bud;
what's fertile falls in fallow soil - a dud;
that on the flat field, the unshadowed plain
nature spills the seeds of trees in vain.

I sit by the window. Hands lock my knees.
My heavy shadow's my squat company.

My song was out of tune, my voice was cracked,
but at least no chorus can ever sing it back.
That talk like this reaps no reward bewilders
no one - no one's legs rest on my sholders.

I sit by the window in the dark. Like an express,
the waves behind the wavelike curtain crash.

A loyal subject of these second-rate years,
I proudly admit that my finest ideas
are second-rate, and may the future take them
as trophies of my struggle against suffocation.

I sit in the dark. And it would be hard to figure out
which is worse; the dark inside, or the darkness out.

From 'Collected Poems in English'

Read about Joseph Brodsky

The Clerk's Tale

2009-01-03T11:49:00.002+08:00

By Spencer Reece

I am thirty-three and working in an expensive clothier,
selling suits to men I call "Sir".
These men are muscled, groomed and cropped -
with wives and families that grow exponentially.
Mostly I talk of rep ties and bow ties,
of full-Windsor knots and half-Windsor knots,
of tattersall, French cuff, and English spread collars,
of foulards, neats, and internationals,
of pincord, houndstooth, nailhead, and sharkskin.
I often wear a blue pin-striped suit.
My hair recedes and is going gray at the temples.
On my cheeks there are a few pimples.
For my terrible eyesight, horn-rimmed spectacles.
One of my fellow-workers is an old homosexual
who works hard and wears bracelets with jewels.
No one can rival his commission checks.
On his break he smokes a Benson & Hedges cigarette,
puffing expectantly as a Hollywood starlet.
He has carefully applied a layer of Clinique bronzer
to enhance the tan on his face and neck.
His hair is gone except for a few strands
which are combed across his scalp.
He examines his manicured lacquered nails.
I admire his studied attention to details:
his tie stuck to his shirt with masking tape,
his teeth capped, his breath mint in place.
The old homosexual and I laugh in the back
over a coarse joke involving an octopus.
Our banter is staccato, staged and close
like those "Spanish Dances" by Granados.
I sometimes feel we are in a musical -
gossiping backstage between our numbers.
He drags deeply on his cigarette.
Most of his life is over.
Often he refers to himself as "an old faggot".
He does this bemusedly, yet timidly.
I know why he does this.
He does this because his acceptance is finally complete -
and complete acceptance is always
bittersweet. Our hours are long. Our backs bent.
We are more gracious than English royalty.
We dart amongst the aisles tall as hedgerows.
Watch us face into the merchandise.
How we set up and take apart mannequins
as if we were performing autopsies.
A naked body, without pretense, is of no use.
It grows late.
I hear the front metal gate close down.
We begin folding the ties correctly according to color.
The shirts - Oxfords, broadcloths, pinpoints -
must be sized, stacked, or rehashed.
The old homosexual removes his right shoe,
allowing his gigantic bunion to swell.
There is the sound of cash being counted -
coins clinking, bills swishing, numbers whispered -
One, two, three, four, five, six, seven. . .
We are changed when the transactions are done -
older, dirtier, dwarfed.
A few late customers gawk in at us.
We say nothing. Our silence will not be breached.
The lights go off, one by one -
the dressing room lights, the mirror lights.
Then it is very late. How late? Eleven?
We move to the gate. It goes up.
The gate's grating checkers our cheeks.
This is the Mall of America.
The light is bright and artificial,
yet not dissimilar to that found in a Gothic cathedral.
You must travel down the long hallways to the exits
before you encounter natural light.
One final formality: the manager checks out bags.
The old homosexual reaches into his over-the-shoulder leather bag -
the one he bought on his European travels
with his companion of many years.
He finds a stick of lip balm and applies it to his lips
liberally, as if shellacking them.
Then he inserts one last breath mint
and offers one to me. The gesture is fraternal
and occurs between us many times.
At last, we bid each other good night.
I watch him fade into the many-tiered parking lot,
where the thousands of cars have come
and are now gone. This is how our day ends.
This is how our day always ends.
Sometimes snow falls like rice.
See us take to our dimly lit exits,
disappearing into the cities of Minneapolis and St. Paul;
Minneapolis is sleek and St. Paul,
named after the man who had to be shown,
is smaller, older, and somewhat withdrawn.
Behind us, the moon pauses over the vast egg-like dome of the mall.
See us loosening our ties among you.
We are alone.
There is no longer any need to express ourselves.

Wheel-Rim River

2009-01-01T22:21:00.003+08:00

By Wang Wei

5 Deer Park

No one seen. Among empty mountains,
hints of drifting voice, faint, no more.

Entering these deep woods, late sunlight
flares on green moss again, and rises.

18 Magnolia Slope

Lotus blossoms adrift out across treetops
flaunt crimson calyces among mountains.

At home beside this stream, quiet, no one
here. Scattered. Scattered open and falling.

Translated by David Hinton
From 'The Selected Poems of Wang Wei'

Hearing an Oriole at the Palace

2008-12-25T15:32:00.003+08:00

By Wang Wei

In spring trees shrouding palace windows,
a spring oriole sings dawn light into song.

It sets out to startle the world, stops short,
flutters here, there. Return impossibly far,

it hides deep among dew-drenched leaves,
darts into blossoms and out, never settled.

We wander life, no way back. Even a simple
birdcall starts us dreaming of home again.

Translated by David Hinton
From 'The Selected Poems of Wang Wei'

Rurok ng Lungsod (unang burador)

2008-10-09T10:24:00.002+08:00

Pambungad

Nanlilisik ang mga bumbilya sa tindahan ng aklat.
Nakatunganga ang hanayhanay na libro
sa hilehilerang estante, makikintab ang pabalat.
Walang imik ang aking mga kasiksik sa sopa.
Kanina ko pa binabasa itong di malampasang talata.

Labas-pasok ang mga tao. Nagpatungpatong ang ugong
ng sasakyan, higing ng erkon, at dagundong ng stereo.
Sunudsunod ang malambing, mapusok, galit,
at babasaging tinig na nasasagi at nasasaling
ng abalang mamimili at papauwing pasahero.

Nakangiti ang tindera. Nakatitig ang kaha rehistro.
Nakamamanhid ang lamig. Maipagkakasya ko ang sarili
sa bawat parisukat na baldosa ng sahig,
pinag-ulit-ulit na sukat ng pagkabagot at pagkatulig.
Masinsin ang ingay at tinig hanggang mula sa stereo

sumungaw ang simponiyang humawan ng pananahimik.
Mula sa biyulin, piyano, at plawta: tugtuging walang
pahina, katapusan o simula, himig na humalungkat
sa salasalansan ng papel, pamagat, talata, at talinghaga,
at sumulat ng isang malinaw na pangungusap

na nagbuod sa ugat at ubod ng bawat salita.
Isiniwalat ang tanging pantig ng pumipintig na liwanag:
ang pangahas at mapagpalayang adhikang kintal sa bawat mukha.
Nagsara ang naibulatlat. Labas-pasok ang mga tao.

Tinatagos ang ingay patungong ingay. Silaw ang tulay.

Tikbalang sa Daan

Humahalinghing ang tikbalang na hangin.
Kumakaluskos ang mga dahon sa madilim na kalsada,
nabilibid sa anino at agam-agam ng buwan.

Nilulunok ng alingawngaw ang bangis
ng rumaragasang sasakyan, ang panglaw ng dambuhalang
trak mula sa pabrika. Nagpupuyat ang mga empleyado

sa opisina, ang mga manggagawang
kahilera ng makina: turnilyo at piyesa, pihit
sa tulalang orasan ng industriya.

Walang laman ang silid ng mangangasiwa.
Binubulyawan ng kapatas ang trabahador sa bodega;
nahuhutok ang balikat sa bigat

ng babalang kaltas. Kumakalantog
na barya ang bawat himutok at patak ng pawis. Basyong lata
ang malawak na gabi. Tagtag ang mga hikbi

ng namamaluktot na pulubi sa bangketa.
Kinakalkal ng pusa at pulis ang mga eskinita.
Binabangungot ang nangangatog na dilim.

Balisa ang dilat na lampara ng kalsada.
Marahas ang kinang ng masibang asero. Mapanlinlang
ang salamin ng mga gusali. Dumarating

ang hanging humahangos, humahalughog
sa bawat lungga ng tigatig at pangamba. Winawalis
ang nagbuntong basura ng ipinilas

at ipinirapirasong pag-asa. Tinatangay
ng tikbalang na hangin ang alat ng natuyong pawis, latak
ng lunggati. Pinapawi ang usok at alikabok

ng pagód, araw-araw, oras-oras
na dinudustang lungsod. Hanggang hubad na kalsada ang matira,
gusali, salamin, makina. Taginting ng tanikala.

Magdamag

1

Alas diyes: binungkal na hukay
sa gitna ng Buendia. Binutas
na kongkreto para sa bagong tubo,
bago at pinakapal na kable ng telepono.

Putik at graba sa ilalim ng kalsada.
Kakulay ng kapeng ipinanghapunan ng sikmura,
butas na rin yata. Binabarena ang kongkreto,
binibiyak, binubungkal. Ibinabaon ang pulso

ng lungsod. Nasisinagan ng mga nagdaraang
sasakyan ang nakatalukbong na manggagawa,
may tatak ng ahensiya sa kamisa. Mala-anino,
ang biyas at bisig ang daluyan ng dagitab.

2

Alas-onse: naglalako ng yosi, kendi, tsitsirya,
payong, diyaryo, sinturon, panyo, at lalagyan ng selpon
sa de-tiklop na lamesang kahoy o saping banig at kahon.
Sa bangketa, sa overpass, sa hintayan ng bus, sa sulok

at gilid ng gusali at kalsada, sa ilaw ng gasera o lampara:
handang mailatag at maitakbo ang panindang tubig,
ayskendi, bulaklak, kuwintas, tsinelas, at VCD. Naglilibot
o pumipirmi. Nagtitinda sa mga pasaherong papunta

at pauwi. Saansaan inaabutan ng pagod at antok. Natutulog
katabi ng prutas, tali at ipit, tuwalya, pamaypay, at damit.
Tingitingi ang hanapbuhay. Baryabarya ang panindang panawid.
Kalat at dumi kung walisin ng siyudad na nagmamalinis.

3

Alas dose: katatabi lang ng labada, pinggan, laruan, at lampin.
Tahimik sa bahay ng kanyang amo. Pabalik sa kanyang makitid
at walang-bintanang kuwarto. Nangangawit ang likod sa kalalampaso
ng marmol, kababakyum ng alpombra, kapapakintab ng lamesa

hanggang ang kahoy ay naging salamin at siya ang pumalit sa basahan.
Patungo sa bartolina niyang silid. Malalalim ang mata, pasmado
ang katawan. Tahimik ngunit tila may naririnig na tulo ng gripo,
tila umiiyak na naman si bunso, may ipinahahanap si kuya,

umaalingawngaw sa pasilyo ang pangitngit na utos ng senyora.
May ibinibintang ang katahimikang di siya mapagkatiwalaan.
Pagsukob sa numinipis na kumot, ipinampapalubag-loob:
dito walang gera at gahasa. Maluwag ang gapos sa leeg, kamay, at paa.

4

Ala una: gumugulong na ang balita sa imprenta.
Itinutulak ng mga kargador ang higanteng rolyo ng papel.
Nakabukas ang malaking tarangkahan sa hardin ng graba,
sa garahe ng palimbagang kusina rin ng tagpitagping dampa.

Sa ilalim ng beinte singkong buwan: kartong kama at silid
sa kalsada, sa lawa ng barumbarong at mga gusaling isla.
Lumang balitang kinalilimutan ng diyaryo. Balitang inililimbag
sa abuhing alikabok, sa tinta ng baha, sa gútom na walang salita.

Lumubog kahapon ang araw hanggang naging pulang gilagid ng liwanag,
hanggang ngipin at pangil na mga gusali ang naiwan sa dilim.
Itinatarak ngayon ng makina ang mga talata sa papel, bago dumikit sa daliri
ang tinta, bago malusaw ang gilalas, at maipahid ang limahid.

5

Alas dos: habang humihimbing ang pinapalaking anak
o pinag-aaral na kapatid, nakatutok sa kompyuter at tinatalakan ng kostomer
sa kabilang panig ng daigdig. Nagpupuyat sa opisina: giniginaw
at pulupulupot ang dila. Sa labas, nakatiwarik ang mga paniki.

Nakahilera sa mga kyubikel ang inhinyerong tubero ng elektroniks,
siyentistang dalubhasa sa pagtala ng reseta, at gurong manlalako
ng pautang at insyurans. Kapanananghalian sa Amerika. Madilim pa sa Pilipinas
na talyer ng banyagang kumpanya. Di pa nagigising ang mga suliranin ng bansa.

Pagdating ng break, magpapainit sa labas, mag-uunat, kukulumpon
sa magdamag ring tindahan. Di madaig ng yosi ang sumigid at nailibing na lamig.
Pagsakay ng taxi pauwing daraan sa lawak ng lungkot at lubak,
sisilim ang antok bago sumikat ang init at ligalig. Dilat na bangungot.

6

Alas tres: pasan ng patáng matadero ang bangkay ng baboy
na simbigat ng di-magising na alapaap. Tabitabing sinasabit ang mga kinatay.
Nakahilata sa bangketa ang mga manggagawang nanggigitata ang damit
sa dugo, sa lustay na lakas, at sa pagkahapong tagos sa laman.

Sa itaas ng katayán ang tatlong palapag na bahay ng may-ari.
Sa kalilipas lamang na pasko, halos mabara ang estero sa sangsang.
Lampas sampung taong negosyo. Higit na marami at malalaki
ang inahin, barako, at biik na pinipirapiraso. Nanganganak ang trabaho.

Ngayong gabi, nagkulta ang bawat anino. Mamasamasa ang naiwang sampay
ng kapitbahay. Naghuhugas ng kamay ang mga matadero. Paalis na ang trak
papuntang palengke. Walang sumunod ng tingin pagkalampag ng tambutso.
Hanggang litid ang pagod. Maihahain lamang ng sahod: betamax at lamanloob.

7

Alas kuwatro: nasa dyip pa ang hininga ng kabababang lasing.
Di pa nahihimasmasan ang alikabok ng kalsada. Kasasakay lang ng magtataho,
manininda, at de-bayong na kusinera. May matang tila bumbilya
ang walang takot na masagasaang paslit. Nag-aalmusal ng yosi ang tsuper.

Patsepatse ang kaha ng dyip, kalawangin. Di na mabása ang pusyaw
na patalastas sa lumang tarpolin ng upuan. Tulog pa sa harap ang mag-inang
magbibilang at magsusukli ng barya, magtatawag ng biyahe. Untiunting tinutuklap
ng liwanag ang gabi. Walang katapusang palitada bago maabot ang boundary.

Nag-aabang ng kagigising na sakay. Katataas na naman ng presyo ng langis.
Mamaya, may mga batang lalampaso sa sasakyan, manlilimos sa nagsisiksikan.
Tuyo na ang sampagitang nakasabit sa santo. Nagmahal pati dasal sa kotong
pulis. Ngayong alas kuwatro, waluhan ang katahimikan. Pasahero lagi ang krisis.

8

Alas singko: malansa ang pinaghalong sariwa at nabubulok: laway, plema,
ihi, putik, sipon, at anghit sa palengke ng pusit, alimasag, halaan, manok
at baboy, malalaking hiwa ng tuna, repolyo, sili at kamatis, binuksang bituka
ng langka, at makatas na labong. Sumasalubong sa mga namamalengke

ang hilehilerang bawang, sibuyas, sitaw, at kalabasa hanggang sa overpass
dito sa Balintawak. Kumakapal na ang táong iniluluwa ng siyudad. May mamang
dumaang nagmamadaling tumawid, tigmak sa pawis ang mukha, mabigat
ang magkabilang pasan. Ang tanging nakikita niya ay ang daan sa kanyang

harap: ilang yapak, ilang buhat ng paa pababa ng hagdan hanggang mairaos
sa bus ang kanyang paninda. Numinipis na ang lamig, umiitim ang usok.
Humahaba na ang pila ng mga pasaherong nakatunganga sa kalsada;
tila bagsakan ang bangketa ng tsinelas, letsugas, at tilapya. Titig isda.

9

Alas sais: winawalis ng kaminera ang balat ng prutas, pakete ng tsitsirya,
upos ng sigarilyo, tiket ng bus, at pisang tansan kahalo ng dahon at walang
katapusang alikabok. Punitpunit ang paskil ng pulitiko, pilas sa pisngi at tapal-
tapal ang ngisi. Nakatakip ang mukha, winawalis ang graba at buhanging

dating bahagi ng kalsada. Nakahilata sa bangketa ang aleng grasang kipkip
ang di mabitawang plastik. Nilalampasan ng kaminera ang gusgusing palaboy.
Sa di-kalayuan, nagpapalimos ang pulubing mang-aawit. Nagdaraang ulap
ang tinig at daing sa guniguni ng aleng grasa. Rumaragasa ang sasakyan.

Nababalot ng usok ang tagalinis. Simula ng araw. Matingkad sa awit ng bulag
na pulubi: "Langit ang buhay sa tuwing ika’y hahagkan. Anong ligaya sa tuwing
ika’y mamasdan." Kanyakanyang biyahe ang mga motorista. Abuhin ang lungsod
sa likod ng itim na salamin, puting palitada ng limot para sa palaboy na nabaliw.

10

Alas siyete: bumubusina ang trak ng basura. Hinahakot ang pipis, pisa, tupi,
lukot, lamog, punit, at warat na nakakalat sa bangketa. Pinaglumaang gamit,
ulilang sapatos, butas na damit, pinagsawaang laruan, abubot, deyodoran,
baluktot na kutsara, halos di ginalaw na ulam, at minsan, pati patay na daga.

Kasabay ng mangangalkal na pusa at askal, pinagpilian na kagabi ng pulubing
rumoronda ang papel, kardbord, bote, kable, at basong maipagbibili. Ngayon,
umaapaw ang silahis ng araw. Natatapon sa kamiseta ng maghahakot ang katas
ng basura. Pipilahan mamaya ang trak pagdating sa tambak. Hahalukayin

sa bundok ang di sinimot na karne at litid na kumapit sa buto, ang tinik-bituing
kinang ng nawaglit na kuwintas. Sa ulan, maaagnas ang basura. Pag uminit,
gagapang ang alingasaw mula sa tambak. Pangkabuhayan ng lumalawak
na pamayanan, tahanan ng mga pamilya, libingan ng pangarap, gamit, katawan.

11

Alas-otso: bago bumukas ang mall, ipinipinta ang ngiti sa ilalim ng rosas at asul
na kolorete ng mga saleslady. Mamaya, bibihisan ang mga manyekin, sisindihan
ang mga etiketa ng hilehilerang estante ng paninda. Magkakaharap sa mga silid
at pasilyo ang salamin. Hahanay sa mga tindahan ang unipormadong tagabenta,

postura hanggang alas nuwebe o alas diyes nang gabi. Bago sila pakawalan,
isa-isang kakapkapan palabas ng almasen. Ilanlibong mukha at tinig, sumbat
at bulyaw, at madalang na ngiti sa pagpalit ng kamay ng limpaklimpak na salapi:
iyon lamang ang masasalat. Pag-uusapan pabuntonghininga at tikwas-kilay

sa papauwing tren ang ugali ng kanilang manager. Ang pakikibagay at pagziper
ng bibig, dahil simbilis ng pagbihis ng manyekin ang pagsisante. May sale
na naman ngayong sahuran. Dadagsa ang mga tao, ilalabas ang imbentaryo.
Ni barato, walang benepisyo ang tindero. Sa dami, mabibili laging diskuwentado.

12

Alas nuwebe: mula sa ikatatlumpu’t walong palapag ng bakal na gusaling hinasa
ng silahis, aangkinin ng masidhing init, patapos nang maglinis ang dyanitor.
Masisilayan ang tagpitagping kinang ng yerong bubungan ng mga barumbarong.
Napunasan na ang plastik na halaman sa pasô at plorera. Naghalo ang amoy

ng klenser sa singaw ng amag sa erkon. Sa tuktok ng karatig-gusali, nakatuntong
ang sampung kalapati. Kagabi, habang nag-aabang sa istayson, dumating
ang treng lumusong sa pusikit; taimtim ang bumbilyang nakadilat kahit bulag.
Walang muwang ang mga ibon sa banging kababagsakan. Dito sa likod

ng salamin, di marinig ang sasakyan. Bahagya lamang ang kagarkar
ng kompyuter at tapik ng telepono. Pudpod na ulo ng pako ang buwan.
Walang tunog ang makinadong gulugod ng gusali: batok, likod, bisig. Sakay
ang nasigawang dyanitor, naghihirin ang elevator sa lalamunan ng building.

Si Patricia, Alfred, Bong, at Sandra

Nagagalit ako. At alam kong marami diyan ang higit pa ang galit. Simple lang ang dahilan. Pagod na akong marinig ang inyong pag-angkin sa aming mga saloobin. Gusto kong sumigaw sa tuwing sinasabi niyong ipinaglalaban ninyo ang aking kalayaan at karapatan, ngunit sa katunayan sarili lamang ang inyong iniisip. (Bong Austero)

Kasasara lamang ng payong ng aleng kalalabas ng opisina. Kararating
sa kapihan sa kabila ng kalsada. Hindi umuulan, walang silaw ang alas kuwatro
y medyang liwanag ngayong Pebrero. Itinaas niya ang kanyang shades
at ginawang headband. Di inaasahan ni Patriciang lumusong sa kalye
ng nakakulumpong mga tao. Bitakbitak ang aspalto ng Ayalang nagsisimula
nang pag-ipunan ng upos, balat ng ayskendi, itlog ng pugo, at shingaling. Hindi
mo rin masisi itong mga sumasali sa rally, mas madali kasi magrally kesa

magkargador sa pier! Sinalubong siya ng tili ng amiga kasama ng dalawa pa
nilang kaibigan. Halakhakan kasabay ng bulyaw ng mga aktibista. Hay nako,
ayan na naman sila, trapik sigurado hanggang mamya, daíng ni Patricia
pagkalabas ng alchogel. Parang sirang plaka, habang tinatapik ni Sandra ang
kanyang takong sa usong bossa nova. Di naman nag-iingay yang mahihirap
nang kusa, kalalapag ng order ng bagong dating. Kumakawaykaway mula sa
bintana ng mga gusali ang mga empleyadong binitawan muna ang trabaho.

Noong nakaraang taon lamang umulan dito ng confetti. Tambaktambak pa
ang iniiwan nilang basura! Muling pinababagsak ng protesta si Gloria.
Pwede ba, tigiltigilan na nila’ng panggugulo. Halatang pagod si Alfred.
Kumakawaykaway ang mga palmera sa simoy. Nagsitaasan ang mga bisig.
Di baleng sinasabi nilang corrupt; wala naman nakikitang gastos sa luho,
aní ni Patricia. Sa underpass na binabaan ng rehas, umaalingawngaw ang
magkahalong mangha, simpatiya, at pangamba ng tagapagmasid. Lapát ang

plywood sa salamin ng ilang bulwagan ng building. Biglang tumunog ang disco
ringtone ni Sandra. Nagsayawan ang mga raliyista sa entablado. Nagbuntong-
hininga si Alfred, Wala na tayong ginawa kundi magsikap, nakakasira lang sila.
Kumakalatok ang kanyang tasa sa pagtimpla. Wala namang solusyon,
nadadamay pa tayong wala namang reklamo, sabay kagat sa kanyang club
sandwich. Nagyoyosi na si Sandra. Ibinaba ni Bong ang kanyang Marlboro
sa ashtray, Kung ako lang ang tatanungin, handa akong ipagpalit ang

ipinaglalaban nilang kalayaan, umunlad lang ang Pilipinas. Sa labas, terorista
ang paratang ng isang biyuda kay Gloria. Paghigop ni Alfred, Dapat patawarin
na lang natin, bigyan ng pagkakataon. Galing pang probinsiya ang maraming
nagsidalo. Di matiis ni Sandra: Kung gusto nila ng People Power, tayo ang
isama, hiyawan sa kapihan at sa kalsada, Pero sorry ha, pagod na kami.
Rinig sa loob ang pagdating ng elikopter. Tayong nagbabayad ng buwis ang
kawawa pag nagkagulo, bulalas ni Patricia, Pati ang media, panay ang

coverage sa mga kulang sa pansin! Pinunasan ni Alfred ang labis na
mayonnaise sa kanyang labi, Ayaw talaga tayo tigilan! Naiinis na si Patriciang
nagpapanyo ng oil remover sa ilong, Parepareho lang silang ipokrito, tamaan
sana sila ng kidlat! Biglang nagtambol ng babala ang kabubuklod na pulis gamit
ang batuta at kalasag. Sa akin lang, ibigay na kay Gloria ang gusto niya,
tumayo sa paligid ni Alfred ang nagsisiusisang kostomer, kung sakit ng ulo
ang kanyang kursunada. Itinutulak ng dagat ng uniporme ang mga aktibista.

Mahal natin ang Pilipinas, walang kurap na saad ni Bong habang umabot na sa
dagundong ang kiskisan, Kaunlaran lang, wala akong pakialam sinong nakaupo
sa Malakanyang. Tagos sa salamin ang sigawan at gulo ng pukpukan. Tama si
Bong, maraming trabaho diyan basta huwag lang mapili, pinatay ni Sandra ang
kanyang yosi, Lahat may pagkakataong yumaman. Higit na makinang ang
diyamante ng kanyang singsing sa gabi. Napuno ng abo ang ashtray, ng ulilang
bimpo at tsinelas ang tumahimik nang Ayalang muling binabakuran ng bituin.

Maaamoy Mo na ang Maynila

Bumubusina ang bangaw na bus, nakapara sa kanto kahit
sinardinas na ang nakatayong mga pasahero. Nakatakip ang ilong
ng ale, ang ilan napapaidlip o taimtim na nagrorosaryo, namamaypay
habang nakikisiksik ang amoy ng bagong lutong mani. Malakas ang
tugtog ng katabing dyip, minsan nasasapawan ng videoke. Umuungol
ang elepanteng tren sa ibayo. Naglalaro ang magkaibigang paslit,
may saping bimpo, dinaraanan ng sumisingit na motor habang
nagpapatintero ang mga tumatawid. Alun-alon ang init. Sumisilip ang
grapiti at lumot sa ilalim ng pintura ng bakod, tila nalulusaw. Habang
dumadapudapo ang bubuyog ng balita buhat sa radyo, kumakapal
sa ulirat ang laralarawan ng siyudad. Naglalatag ng lawa ng limot
ang usok. May panibagong eskandalo sa konggreso at palasyo.
Sumasayaw ang nagtatrapik sa mga motoristang tumititig sa nakabrip
at panty sa billboard. Sayaw sa upuan ang halinhinan ng kapangyarihan.
May sumasalok ng pang-inom sa nag-ipong tubig sa lubak. Para sa iilang
puwesto, halos magpatayan ang mga angkan. Natutulog sa diyaryo
ang sanggol sa hagdan ng istasyon. Bawat kalabit, may kickback.
Sa kabilang lungsod, naglabas ng pamalong tubo ang nanghahamong
kunduktor. May nagtext na bakit di na lang sunugin ang batasan.
Nakaposte ang mga bugaw sa harap ng lumang sinehan. Tinutugis at
sinisiraan ang mga witness ng katiwalian ng mga pulitikong tatlo
ang biyak sa dila at amoy kanal ang hininga. Bitakbitak ang kalsadang
nagmukha nang mapa, makapal na balát ng buwaya, ahas, at bayawak.
Buholbuhol ang trapik. May isang trak punô ng manggagawang nilampasan
ng limang pickup at tatlong motor na eskort ng mayor na mas mabilis pa
sa ambulansiya. Laging bago ang babala sa kalsada: Safety precautions:
mag-ingat sa mandurukot Mag-abang sa bangketa, huwag sa kalsada No
jaywalking Walang sakayan at babaan dito Bawal ang tambay Bawal
matulog dito! Bawal ang tao dito! Bawal tumawid dito, nakamamatay!
Sumalubong ang apat na dyip di mula sa usok at kaguluhan ng kalye,
kundi mula sa ilalim ng lupa: apat na mangangabayo ng kamatayan.
Walang panganib na makagagalaw sa buhay ng firstgentleman. Sa kanyang
tingin at asta. Natatalpog sa sariling apoy ang mga nakahubad sa tabloyd.
Nabubulok nang buháy ang lungsod. Tulad ng haluhalong tsismis at
kuwentong naghahabulan at nadadapa sa mabulahaw na mall, di maubos
ang alingasaw at alingasngas patungkol sa makapangyarihang may alyas.
Walang patid ang lubid ng pagkakasangkot. May balitang bomb threat at
assassination attempt ngunit kampante pa rin ang anak, tiyuhin, bayaw, kapatid,
biyenan, kumare, kaklase, pinsan, ninang, at crony ng pinagtatangkaan.
May wagwagan bawat kanto. Parang ukayukay ang gobyerno. Wala pa ring
tatalo sa pila ng lotto. Nakalulunod ang luha sa takilya at sa buhay
pelikula ng mga artista, ngunit tuyo na ang lahat ng kalsadang nag-aapoy.

Demolisyon

Hindi sila makatulog pag natunugang
may darating na magdedemolish.
Minsan isang linggo ang banta, minsan
isang buwan. Nakabarikada ang bato,
sako, at yero. Amoy bagyo ang kaluskos ng dahon.

May sunog na naman dito sa Makati. Dumaragsa
ang mga bumbero sa malalaki nilang trak,
nag-iiwan ng init sa pandinig ang nagliliyab
na pagwangwang. Nagtutumpukan ang mga tao,
pinagmamasdan ang usok at pagkulumpon ng sasakyan,
naninikip ang dibdib sa kaba. Sa gitna ng madla
at trapik, nakahinto lahat. Walang bukas ang sakuna.

Mukhang initak sa tagiliran ang inabandonang
bahay sa bingit ng pinalapad na kalsada.
Tinangay na ang lumuwang muwebles, ang punit
na linolyum, ang ginupit na mga kable.
Nakausli sa kongkreto ang baras.
Walang lumilipad na saranggola sa ibabaw
ng bagong palitada. Nakangiwi ang ulap,
di magawang ulanan ang kapipinturang lampara
at likatlikat na linyang bakas ng nagsilikas.

Bago pa naubos ang usok, kumalat ang balitang
di aksidente ang kalilipas na sunog. Isinagawa
ng maylupa. Tinatangay ngayon ng ulan
ang labí at abo. Nagbabadya ang kulog, kumikisaw
ang dagundong sa umaakyat na baha.
Hinahampas ng hangin ang niyog, hinuhugot
sa ugat. May lumulutang na tustang tsinelas.

Pasan ang kama, lamesa, at upuan, nilisan
nila ang mga tahanang winasak at tinungkab.
Bagong ani ng bulldozer. Kumikinang ang bubog
sa pagitan ng alambre sa bakod. Walang maipakitang
titulo ang mga pinalayas kundi kalyo at paltos.

Halos linggolinggong nagititrik ng tolda at kandila sa kalye
ng Pasong Tirad. Malapiyesta ang pulutong ng nakikiramay
o nakikipusoy. Wala nang pumupuslit na daing o luha,
binigyang lunas ng ulan. Ang sugat na lamang ng lubak
ang nagkikimkim ng baha. Lumipas na ang punebre ng bagyo.
Tinatahi ng tutubing-karayom ang katahimikan, yumayari
ng basahan ng liwanag na tinatastas ng pilít na halakhak.

Tumutulo muli ang dugong kalawang mula sa sulambi.
Dumadaloy ang ulan sa dingding, tinatawid ang lumot.
Pauwi na ang mga mag-aaral, tumatakbo nang makasukob.
May natitira pang ningas ang initsang yosi sa daan.
Teknikolor ang ilaw sa loob ng dyip. Nag-ipon ang basang
buhangin at graba sa ilalim ng tulay, sa bakanteng lote,
sa gilid ng ilog. Nakaparada ang karitong kaninang itinutulak
sa may riles lulan ang saging at mais, mangga, santan,
timba at laruan, lagas na diyaryo at basyong bote, plastik
at lata, tiratirang ulam, latanglatang katawan ng giniginaw na bata.

Araw Gabi

11:58

Gumagapang ang anino sa dingding,
gagambang ginambala ng hangin.
Maghahatinggabi, tumutulo ang tubig
sa lababo ng katahimikan.
Pumapatak ang mga sandali, dumadaloy
patungo sa di nababawing panaginip.
Nagbubuhangin ang aking oras,
idinidikdik ng bumibigat na kumpas,
nag-iipon na pulbong tinitikman
ng yumuyukong butiking tumitiktik.

Ilang minuto, ilang araw at linggo
ganitong napapatigil, napapatunganga
sa dyip, opisina, almasen, at simbahan
tulad ng pagtitig sa salaming
walang ibinabalik? Laging may simoy
na kumakaluskos sa mga dahon:
sinasalat ng aking mga daliri ang mga bagay
habang nilulusong ang kalsada
ng tao, busina, alikabok, at etiketa.
Ngunit sa bawat pag-uwi di mawari
kung ano ang nadama. Laging dumadapo
ang kutob na sa bawat umagang lumubog
papalayo nang papalayo ang aking anino,
ang aking kamay sa pinto.

07:15

Bumubusina na ang basurero. Isa-isang
ilusot ang mga butones ng polo, higpitan
ang relo sa pulso at kurbata sa kuwelyo.
Hiwaan ng hati ang buhok habang hinihiwalay
ang sariling para lamang sa trabaho. Itupi at ibulsa
ang tinig kasama ng inalmirol na panyo.

Ilaklak ang kape habang linalanghap
ang umaga sa isang buntonghininga. Wala nang
oras umupo sa almusal. Pagsilip sa bintana,
sumasayaw ang sinag sa dahon ng bugambilya.
Walang bihis ang liwanag na binabati ng huni,
walang sukat na awit ng maya. Sumasabit sa tinik
ng bulaklak ang aking lalamunan. Paglampas
ng tarangkahan, nakaalis na ang mga tagahakot.
Tangay ng trak pati ang aking lakas na lumingon.

2:06

Sinusundan ang yapak at yabag ng dumaraang tao,
ang nalalagas na mga salita habang sunudsunod
na pinapatay ang sindi ng mga tindahan.
Para akong dayong nag-aabang ng kapalaran
sa mangilan-ngilang upuan ng kapihan, di maalala
ang pagkakapadpad. Isinusulat sa napkin
ang bulong ng simoy, ang hiling ng usok,
ang pahimakas ng dahong tinangay ng humarurot.
Kumakalansing ang inililigpit na kubyertos,
sumasagi sa platito, sa tasang pinaglatakan
ng kape. Lumulutang sa maulap na himpapawid
ang mga bituin tulad ng múmo sa sabontubig.

Namimitig ang binti ng lamesa. May pingas
ang baso, mapait na lasang naiwan sa bibig:
panis na pag-asang pinangako ng umaga
pagkagising. Walang kahulugang taglay o maikukubli
ang natitirang ilaw ng siyudad na nababasag.
Dumarating ang agam-agam tulad ng madalang
na sasakyan. Para akong palitadang di alam
kung anong dumaraan, nararamdamang dumadagan.

12:10

Please flush the toilet after use. Properly dispose tissue
paper in the trash bin. Turn the lights off as you leave.
Pagtingin sa salamin, walang nakikita kundi ang laman
ng banyo ng kapihan, ang ilaw ng bumbilyang kumikinang
sa baldosa. Isa-isang bumabalik ang tila pinagdugtong-dugtong
na mata, ilong, bibig. Sandaling iniwan ang opisina
para mananghalian, nangangawit pa rin ang aking isip.
Paglabas, kulay plema ang araw sa lalamunan
ng tabitabing gusali. Paglingon sa kabilang lamesa,
binugahan ng usok ng sigarilyo ang aking mukha.

Pinaiigting ang init ng tanghali ng garalgal
ng motor at lutóng ng malapapeles na pag-uusap.
Napupusyaw ng ingay ng negosasyon, miting, at tsismis
ang kulay ng kotse, kurbata, at pananamit. Abuhin
pati ang lumiligidligid na sulyap, mapagkuwentang
mga tingin. Hanggang dito kaharap ko pa rin ang iskrin.
Nalalasahan ang spaghetti ng naipulupot kong dila,
nilulunok ang naiwang lasa ng pakutkutkutkot na pananalita. Dahil
kahit karton, goma, at plastik, wala na akong di kayang nguyain.
Natutuhan ko na ring paliitin ang tinig at patalasin ang ngipin.

1:46

Sinisinat ang buwan. Pinipilit matulog ngunit ginigising
ng ngaligkig. Nasasagi ng anino ng pusa ang taob
na palanggana. Sinusundan ng langgam ang bakas ng bahaw
samantalang tinutugaygay ng tubig ang maselang hita
ng naaagnas na bakod. Nabubulabog ng kalantog
ng pagdududa ang pagtulog ng aso. Mabalahibo
ang alunignig. Pinupunit ng paniki ang nisnis
na alpombrang sinusulsi muli ng kaluskos sa kalsada.
Umuungol ang alkantarilya sa ilalim ng lupa
habang dumaraan ang nanginginaing ulap.

Walang paglingap ang gabi, ngunit di mahirap matisod
ang landas papunta sa sariling dumadaloy sa ilog
ng buwan, sumasabit sa lubid ng kuryenteng iniwan
sa hangin ng sasakyan, tinutunton ng tulirong kulisap
sa paligid ng liwanag. Walang laman ang baul ng dilim
kundi ang manipis na telang hinabi ng kilos ng daigdig.

5:45

Naghuhumiyaw ang mga tandang. Di lang tigatlo
ang tilaok kundi tatlong libo. Ginigising ang siyudad
na itinatwa ang sarili magdamag. Tinig ng tila naliligaw
na ambulansiyang di mahanap ang nasagasaan.
Bago pumasok sa building ng opisina, tumitig sandali
sa salamin, huminga ng sariwang hangin.
Di inaasahang maaninaw ang larawan ng sarili nang dumaan
sa loob ang isang mamang nakaitim. Sa labas ng mall
matapos ang trabaho, nagisnang kinakain ng panghukay
na makina ang lupa. Proyektong dudugtong sa almasen.

Magaspang ang tunog ng hinahalong kongkreto.
Tumitilapon ang graba. Sumisigabo ang dumi
mula sa durog na dingding ng dating nakatayong gusali.
Nagmamartilyo ang init. Nagmamadali papuntang grocery,
napatigil nang sandaling nasilayan sa likod ng alikabok
ang kumikinang na lamat na nagkalat sa salamin
ng liwanag. Basag tulad ng umagang binati ng tandang,
biyakbiyak tulad ng aking kapanatagang kinilatis
ng walang patawad na sinag. Nagmistulang kalansay
at buto ang nilampasang bundok ng batong panambak.
Lumabas sa aking pandinig ang nag-ipong buhangin.

3:59

Nagpapalimos ang isang kamay ng orasan
habang ang kabila’y nagmamaang-maangan.
Nangangatog ang mga haligi ng bahay, nirarayuma
ang mga dingding. Ngalumata ang natitirang bukás
na bintana. Kaninang alas singko sa dyip, naghalo
sa dalumat ang lamig ng iniwang opisina at ang usok
ng nagbarang trapik. Takip ng aking katabi
ang kanyang mukha. Umuwi akong may galos sa dibdib.
Gasgas ang hininga ng hanging kumaladkad
sa palapalaspas na dahon. Tuyo ang huni ng mga ibon.

Gumising ako kanikanina mula sa panaginip ng nililipad
na papeles, diyaryo, resibo, at kaha ng sigarilyong
nagbubunton sa paanan ng muhon. Sa tabi nito ang mabigat
at mabagal na Pasig na dumadaloy sa guniguning
walang lagusan palabas ng lungsod. Pagbangon
at pagpunta sa banyo, nakitang nagsilabasan ang alupihit,
limatik, at ipis. May biyak na kawangis ng gagamba
ang seramikong baldosa. Habang naghihilamos,
tila may ibinubulong ang lamok sa aking tainga. Di ko
matandaan saan nailapag ang aking susi, barya, panyo,
at pitaka. Di mahalukay sa basurang ibinalik ng ilog ng alaala.

12:00

Hindi na tinalop ang katawan ng patay
na daga sa daan. Pisampisa, tila manggang
sumabog ang laman at naiwan na lamang
ang mabuhok na butong dinugtungan ng buntot.
Napagod na siguro sa kahahanap ng pintuang
matatakasan sa labarinto ng lungsod.

Humimpil at suminghap ng mausok
na hanging walang alam na kaliwa o kanan.
Tumigil sa karipas ng karera, sinagasaan.

Ako at Ikaw

Binabaan mo ako ng telepono, sa pagkukunwari sa katabi mong nobyo na hindi ako ako. Na kaibigan ako ng kapatid mo, na dati akong bisita sa bahay ninyo. Iba ang iyong sinambit sa naisingit mong mga bulong, "May tao dito..." Binuksan at ibinagsak mo pa nga ang pinto para tanungin ang natutulog mong kapatid. Kahit ako akala ko ibang tao na rin ako. Nakisakay at ibinaba ang telepono sa ikalawa kong tawag. Nakisama sa mga anino sa aking kuwartong pinid ang bibig dahil walang nauunawaan, hindi alam kung paano sila naging anino, kung bakit pagbukas ng ilaw, bigla silang naglalaho.

May Buhay sa Kalungsuran

Pumulupot ang buntot ng saranggola sa kawad,
nalagot ang hininga. Kulay lila ang langit.
Mula sa tinik ng alambre, dumapo ang maya
sa pasamano ng aking bintana, mag-isang sumisiyap.
Kumikinang ang kinakalawang na yero ng bubungan.

Nalalagas ang dilaw na bulaklak sa daan,
natatalsikan ng tumatagas na langis. Pagkalabas ng bahay,
biglabiglang umulan, walang preno sa kalagitnaan ng Abril.
Iniwang gusutgusot ang panaginip sa kubrekama,
ang iyong alaala sa kumot na naisipa sa sahig.

Nakadantay ang mga silahis sa dahon ng sampalok,
untiunting tumitiklop. Kay raming nais ko pa sa iyo sabihin
ngunit itinutupi na ng hapon ang liham ng himpapawid.
Huling larawan ng araw sa kanyang pinakamarikit,
taglay ang katiyakang di ka na babalik.

Ikaw na Pumaslang

Sumusugod ang mga sasakyan sa harap ng bantayog
ni Gabriela Silang. Nakadamba ang kanyang kabayo,
nakawasiwas ang kanyang sundang. Ngunit imbes na galos,
ipot ang gumuguhit sa tagiliran. Bihirang tumingala
ang mga dumaraan kung maalala man nila ang pangalan
ng nakabestidang mandirigma. Nagtatambol ang liwanag.

Nagliliyab ang bugambilya sa paligid ngayong bumabangon
ang siyudad. Hinihiwa ng bolo ni Andres Bonifacio ang sinag.
Sumusulong ang nag-aapurang mga kotse lampas sa pinuno
ng himagsikan. Di pa nakasindi ang neon na watawat
ng mga gusali, buong sigasig na winawagayway ang mga etiketa.
Sinisisid ng kalapati ang kawalan mula sa rurok ng building.

Bumababa si Ninoy Aquino mula sa eroplano, sinasalubong
ng usok at pagkayamot. Walang humihimpil sa kanyang rebulto,
dumadapo ang bangaw sa balikat at noo. Patuloy siyang
pinapaslang ng limot. Nilulubog ng araw ang mga daliri
ng silahis sa ilalim ng aspalto, inuungkat ang singaw,
ang buntonghiningang nag-ipon kahapon sa mga opisina

at lumusot sa lupa. Hinahamon ng estatwa ng sultan ng Kudarat
ang mga mananakop ng nakaraan samantalang dumadaluhong
ang mga empleyado. Hinahalughog ng barumbadong bus ang antok.
Binubundol ng dyip ang himutok. Araw-araw nabubuo at lumulugso
ang lungsod. Nagdidikta ng oras ang mga anino ng bayaning
tanso, sumusunod sa sikat. Kapuwa aliping bihag ng siyudad.